Audio and text annotations licensed as CC-BY, © 2016 David Chamberlain. Click a line, and/or use up/down arrows. The audio works best in Chrome or Firefox.

Index

τῇ δ’ἄρ’ ἐπ φρεσ θῆκε θε γλαυκῶπις Ἀθήνη,
κούρ Ἰκαρίοιο, περίφρονι Πηνελοπείῃ,
τόξον μνηστήρεσσι θέμεν πολιόν τε σίδηρον
ἐν μεγάροις Ὀδυσος, έθλια καὶ φόνου ἀρχήν.
κλίμακα δ’ὑψηλὴν προσεβήσετο οἷο δόμοιο,
εἵλετο δὲ κληῗδ’ εὐκαμπέα χειρ παχεί
καλὴν χρυσείην· κώπη δ’ἐλέφαντος ἐπεν.
βῆ δ’ἴμεναι θάλαμόνδε σὺν ἀμφιπόλοισι γυναιξὶν
ἔσχατον· ἔνθα δέ οἱ κειμήλια κεῖτο ἄνακτος,
χαλκός τε χρυσός τε πολύκμητός τε σίδηρος.
ἔνθα δὲ τόξον κεῖτο παλίντονον ἠδ φαρέτρη
οδόκος, πολλοὶ δ’ἔνεσαν στονόεντες ϊστοί,
δῶρα τά οἱ ξεῖνος Λακεδαίμονι δῶκε τυχήσας
Ἴφιτος Εὐρυτίδης, ἐπιείκελος ἀθανάτοισι.
τὼ δ’ἐν Μεσσήν ξυμβλήτην ἀλλήλοιϊν
οἴκ ἐν Ὀρτιλόχοιο δαΐφρονος. ἤτοι Ὀδυσσεὺς
ἦλθε μετ χρεῖος, τό ῥά οἱ πᾶς δῆμος ὄφελλε·
μῆλα γὰρ ἐξ Ἰθάκης Μεσσήνιοι ἄνδρες ειραν
νηυσ πολυκλήϊσι τριηκόσι’ ἠδ νομας.
τῶν ἕνεκ’ ἐξεσίην πολλὴν ὁδὸν ἦλθεν Ὀδυσσεὺς
παιδνὸς ών· πρὸ γὰρ ἧκε πατὴρ ἄλλοι τε γέροντες.
Ἴφιτος αὖθ’ ἵππους διζήμενος, αἵ οἱ ὄλοντο
δώδεκα θήλειαι, ὑπ δ’ἡμίονοι ταλαεργοί·
αἳ δή οἱ καὶ ἔπειτα φόνος καὶ μοῖρα γένοντο,
ἐπεὶ δὴ Διὸς υἱὸν ἀφίκετο καρτερόθυμον,
φῶθ’ Ἡρακλα, μεγάλων ἐπιίστορα ἔργων,
ὅς μιν ξεῖνον όντα κατέκτανεν ἐν οἴκῳ,
σχέτλιος, οὐδ θεῶν ὄπιν ᾐδέσατ’ οὐδ τράπεζαν,
τὴν ἥν οἱ παρέθηκεν· ἔπειτα δὲ πέφνε καὶ αὐτόν,
ἵππους δ’αὐτὸς ἔχε κρατερώνυχας ἐν μεγάροισι.
τὰς ἐρέων Ὀδυσϊ συνήντετο, δῶκε δὲ τόξον,
τὸ πρὶν μέν ἐφόρει μέγας Εὔρυτος, αὐτὰρ παιδ
κάλλιπ’ ἀποθνήσκων ἐν δώμασιν ὑψηλοῖσι.
τῷ δ’Ὀδυσεὺς ξίφος ὀξ καὶ ἄλκιμον ἔγχος ἔδωκεν,
ἀρχὴν ξεινοσύνης προσκηδέος· οὐδ τραπέζ
γνώτην ἀλλήλων· πρὶν γὰρ Διὸς υἱὸς ἔπεφνεν
Ἴφιτον Εὐρυτίδην, ἐπιείκελον ἀθανάτοισιν,
ὅς οἱ τόξον ἔδωκε. τὸ δ’οὔ ποτε δῖος Ὀδυσσεὺς
ἐρχόμενος πόλεμόνδε μελαινάων ἐπ νηῶν
ᾑρεῖτ’, ἀλλ’ αὐτοῦ μνῆμα ξείνοιο φίλοιο
κέσκετ’ ἐν μεγάροισι, φόρει δέ μιν ἧς ἐπ γαίης.
δ’ὅτε δὴ θάλαμον τὸν ἀφίκετο δῖα γυναικῶν
οὐδόν τε δρύϊνον προσεβήσετο, τόν ποτε τέκτων
ξέσσεν ἐπισταμένως καὶ ἐπ στάθμην ἴθυνεν,
ἐν δὲ σταθμοὺς ἄρσε, θύρας δ’ἐπέθηκε φαεινάς,
αὐτίκ’ ἄρ’ γ’ἱμάντα θοῶς ἀπέλυσε κορώνης,
ἐν δὲ κληῗδ’ ἧκε, θυρέων δ’ἀνέκοπτεν ὀχας
ἄντα τιτυσκομένη· τὰ δ’ἀνέβραχεν ΰτε ταῦρος
βοσκόμενος λειμῶνι· τόσ’ ἔβραχε καλ θύρετρα
πληγέντα κληΐδι, πετάσθησαν δέ οἱ ὧκα.
δ’ἄρ’ ἐφ’ ὑψηλῆς σανίδος βῆ· ἔνθα δὲ χηλοὶ
ἕστασαν, ἐν δ’ἄρα τῇσι θυώδεα εἵματ’ ἔκειτο.
ἔνθεν ὀρεξαμένη ἀπ πασσάλου αἴνυτο τόξον
αὐτ γωρυτῷ, ὅς οἱ περίκειτο φαεινός.
ἑζομένη δὲ κατ’ αὖθι, φίλοις ἐπ γούνασι θεῖσα,
κλαῖε μάλα λιγέως, ἐκ δ’ᾕρεε τόξον ἄνακτος.
δ’ἐπεὶ οὖν τάρφθη πολυδακρύτοιο γόοιο,
βῆ ῥ’ἴμεναι μέγαρόνδε μετ μνηστῆρας ἀγαυοὺς
τόξον ἔχουσ’ ἐν χειρ παλίντονον ἠδ φαρέτρην
οδόκον· πολλοὶ δ’ἔνεσαν στονόεντες ϊστοί.
τῇ δ’ἄρ’ ἅμ’ ἀμφίπολοι φέρον ὄγκιον, ἔνθα σίδηρος
κεῖτο πολὺς καὶ χαλκός, έθλια τοῖο ἄνακτος.
δ’ὅτε δὴ μνηστῆρας ἀφίκετο δῖα γυναικῶν,
στῆ ῥα παρ σταθμὸν τέγεος πύκα ποιητοῖο,
ἄντα παρειάων σχομένη λιπαρ κρήδεμνα.
ἀμφίπολος δ’ἄρα οἱ κεδν ἑκάτερθε παρέστη.
αὐτίκα δὲ μνηστῆρσι μετηύδα καὶ φάτο μῦθον·
κέκλυτέ μευ, μνηστῆρες ἀγήνορες, οἳ τόδε δῶμα
ἐχράετ’ ἐσθιέμεν καὶ πινέμεν ἐμμενὲς αἰεὶ
ἀνδρὸς ἀποιχομένοιο πολὺν χρόνον· οὐδέ τιν’ ἄλλην
μύθου ποιήσασθαι ἐπισχεσίην ἐδύνασθε,
ἀλλ’ ἐμ έμενοι γῆμαι θέσθαι τε γυναῖκα.
ἀλλ’ ἄγετε, μνηστῆρες, ἐπεὶ τόδε φαίνετ’ εθλον.
θήσω γὰρ μέγα τόξον Ὀδυσσος θείοιο·
ὃς δέ κε ῥηΐτατ’ ἐντανύσ βιὸν ἐν παλάμῃσι
καὶ διοϊστεύσ πελέκεων δυοκαίδεκα πάντων,
τῷ κεν ἅμ’ ἑσποίμην, νοσφισσαμένη τόδε δῶμα
κουρίδιον, μάλα καλόν, ἐνίπλειον βιότοιο,
τοῦ ποτ μεμνήσεσθαι ΐομαι ἔν περ ὀνείρῳ.
ὣς φάτο, καί ῥ’Εὔμαιον ἀνώγει, δῖον ὑφορβόν,
τόξον μνηστήρεσσι θέμεν πολιόν τε σίδηρον.
δακρύσας δ’Εὔμαιος ἐδέξατο καὶ κατέθηκε·
κλαῖε δὲ βουκόλος ἄλλοθ’, ἐπεὶ ἴδε τόξον ἄνακτος.
Ἀντίνοος δ’ἐνένιπεν ἔπος τ’ἔφατ’ ἔκ τ’ὀνόμαζε·
νήπιοι ἀγροιῶται, ἐφημέρια φρονέοντες,
δειλώ, τί νυ δάκρυ κατείβετον ἠδ γυναικ
θυμὸν ἐν στήθεσσιν ὀρίνετον; τε καὶ ἄλλως
κεῖται ἐν ἄλγεσι θυμός, ἐπεὶ φίλον ὤλεσ’ ἀκοίτην.
ἀλλ’ ἀκέων δαίνυσθε καθήμενοι, θύραζε
κλαίετον ἐξελθόντε, κατ’ αὐτόθι τόξα λιπόντε,
μνηστήρεσσιν εθλον άατον· οὐ γὰρ ΐω
ῥηϊδίως τόδε τόξον ΰξοον ἐντανύεσθαι.
οὐ γάρ τις μέτα τοῖος ἀνὴρ ἐν τοίσδεσι πᾶσιν
οἷος Ὀδυσσεὺς ἔσκεν· ἐγ δέ μιν αὐτὸς ὄπωπα,
καὶ γὰρ μνήμων εἰμί, πάϊς δ’ἔτι νήπιος α.
ὣς φάτο, τῷ δ’ἄρα θυμὸς ἐν στήθεσσιν ώλπει
νευρὴν ἐντανύειν διοϊστεύσειν τε σιδήρου.
ἤτοι ϊστοῦ γε πρῶτος γεύσεσθαι ἔμελλεν
ἐκ χειρῶν Ὀδυσος ἀμύμονος, ὃν τότ’ ἀτίμα
ἥμενος ἐν μεγάροις, ἐπ δ’ὤρνυε πάντας ἑταίρους.
τοῖσι δὲ καὶ μετέειφ’ ερ ἲς Τηλεμάχοιο·
πόποι, μάλα με Ζεὺς ἄφρονα θῆκε Κρονίων·
μήτηρ μέν μοί φησι φίλη, πινυτή περ οῦσα,
ἄλλ ἅμ’ ἕψεσθαι νοσφισσαμένη τόδε δῶμα·
αὐτὰρ ἐγ γελόω καὶ τέρπομαι ἄφρονι θυμῷ.
ἀλλ’ ἄγετε, μνηστῆρες, ἐπεὶ τόδε φαίνετ’ εθλον,
οἵη νῦν οὐκ ἔστι γυν κατ’ Ἀχαιΐδα γαῖαν,
οὔτε Πύλου ερῆς οὔτ’ Ἄργεος οὔτε Μυκήνης·
οὔτ’ αὐτῆς Ἰθάκης οὔτ’ ἠπείροιο μελαίνης·
καὶ δ’αὐτοὶ τόδε γ’ἴστε· τί με χρὴ μητέρος αἴνου;
ἀλλ’ ἄγε μὴ μύνῃσι παρέλκετε μηδ’ ἔτι τόξου
δηρὸν ἀποτρωπᾶσθε τανυστύος, ὄφρα ἴδωμεν.
καὶ δέ κεν αὐτὸς ἐγ τοῦ τόξου πειρησαίμην·
εἰ δέ κεν ἐντανύσω nbsp;διοϊστεύσω τε σιδήρου,
οὔ κέ μοι ἀχνυμέν τάδε δώματα πότνια μήτηρ
λείποι ἅμ’ ἄλλ οῦσ’, ὅτ’ ἐγ κατόπισθε λιποίμην
οἷός τ’ἤδη πατρὸς έθλια κάλ’ ἀνελέσθαι.
καὶ ἀπ’ ὤμοιϊν χλαῖναν θέτο φοινικόεσσαν
ὀρθὸς ἀναΐξας, ἀπ δὲ ξίφος ὀξ θέτ’ ὤμων.
πρῶτον μὲν πελέκεας στῆσεν, δι τάφρον ὀρύξας
πᾶσι μίαν μακρήν, καὶ ἐπ στάθμην ἴθυνεν,
ἀμφ δὲ γαῖαν ἔναξε· τάφος δ’ἕλε πάντας ἰδόντας,
ὡς εὐκόσμως στῆσε· πάρος δ’οὐ πώ ποτ’ ὀπώπει.
στῆ δ’ἄρ’ ἐπ’ οὐδὸν ὼν καὶ τόξου πειρήτιζε.
τρὶς μέν μιν πελέμιξεν ἐρύσσεσθαι μενεαίνων,
τρὶς δὲ μεθῆκε βίης, ἐπιελπόμενος τό γε θυμῷ,
νευρὴν ἐντανύειν διοϊστεύσειν τε σιδήρου.
καί νύ κε δή ἐτάνυσσε βί τὸ τέταρτον ἀνέλκων,
ἀλλ’ Ὀδυσεὺς ἀνένευε καὶ ἔσχεθεν έμενόν περ.
τοῖς δ’αὖτις μετέειφ’ ερ ἲς Τηλεμάχοιο·
πόποι, καὶ ἔπειτα κακός τ’ἔσομαι καὶ ἄκικυς,
νεώτερός εἰμι καὶ οὔ πω χερσ πέποιθα
ἄνδρ’ ἀπαμύνασθαι, ὅτε τις πρότερος χαλεπήνῃ.
ἀλλ’ ἄγεθ’, οἵ περ ἐμεῖο βί προφερέστεροί ἐστε,
τόξου πειρήσασθε, καὶ ἐκτελέωμεν εθλον.
ὣς εἰπὼν τόξον μὲν ἀπ ο θῆκε χαμᾶζε,
κλίνας κολλητῇσιν ϋξέστῃς σανίδεσσιν,
αὐτοῦ δ’ὠκ βέλος καλ προσέκλινε κορώνῃ,
ἂψ δ’αὖτις κατ’ ἄρ’ ἕζετ’ ἐπ θρόνου ἔνθεν ἀνέστη.
τοῖσιν δ’Ἀντίνοος μετέφη, Εὐπείθεος υἱός·
ὄρνυσθ’ ἑξείης ἐπιδέξια πάντες ἑταῖροι,
ἀρξάμενοι τοῦ χώρου ὅθεν τέ περ οἰνοχοεύει.
ὣς ἔφατ’ Ἀντίνοος, τοῖσιν δ’ἐπιήνδανε μῦθος.
Λειώδης δὲ πρῶτος ἀνίστατο, Ἤνοπος υἱός,
σφι θυοσκόος ἔσκε, παρ κρητῆρα δὲ καλὸν
ἷζε μυχοίτατος αἰεί· ἀτασθαλίαι δέ οἱ οἴ
ἐχθραὶ ἔσαν, πᾶσιν δὲ νεμέσσα μνηστήρεσσιν·
ὅς ῥα τότε πρῶτος τόξον λάβε καὶ βέλος ὠκύ.
στῆ δ’ἄρ’ ἐπ’ οὐδὸν ὼν καὶ τόξου πειρήτιζεν,
οὐδέ μιν ἐντάνυσε· πρὶν γὰρ κάμε χεῖρας ἀνέλκων
ἀτρίπτους ἁπαλάς· μετ δὲ μνηστῆρσιν ειπεν·
φίλοι, οὐ μὲν ἐγ τανύω, λαβέτω δὲ καὶ ἄλλος.
πολλοὺς γὰρ τόδε τόξον ἀριστας κεκαδήσει
θυμοῦ καὶ ψυχῆς, ἐπεὶ πολ φέρτερόν ἐστι
τεθνάμεν ζώοντας ἁμαρτεῖν, οὗ θ’ἕνεκ’ αἰεὶ
ἐνθάδ’ ὁμιλέομεν, ποτιδέγμενοι ἤματα πάντα.
νῦν μέν τις καὶ ἔλπετ’ ἐν φρεσὶν ἠδ μενοιν
γῆμαι Πηνελόπειαν, Ὀδυσσος παράκοιτιν.
αὐτὰρ ἐπὴν τόξου πειρήσεται ἠδ ἴδηται,
ἄλλην δή τιν’ ἔπειτα Ἀχαιϊάδων ϋπέπλων
μνάσθω έδνοισιν διζήμενος· δέ κ’ἔπειτα
γήμαιθ’ ὅς κε πλεῖστα πόροι καὶ μόρσιμος ἔλθοι.
ὣς ἄρ’ ἐφώνησεν καὶ ἀπ ο τόξον ἔθηκε,
κλίνας κολλητῇσιν ϋξέστῃς σανίδεσσιν,
αὐτοῦ δ’ὠκ βέλος καλ προσέκλινε κορώνῃ,
ἂψ δ’αὖτις κατ’ ἄρ ἕζετ’ ἐπ θρόνου ἔνθεν ἀνέστη.
Ἀντίνοος δ’ἐνένιπεν ἔπος τ’ἔφατ’ ἔκ τ’ὀνόμαζε·
Λειῶδες, ποῖόν σε ἔπος φύγεν ἕρκος ὀδόντων,
δεινόν τ’ἀργαλέον τε, νεμεσσῶμαι δέ τ’ἀκούων
εἰ δὴ τοῦτό γε τόξον ἀριστας κεκαδήσει
θυμοῦ καὶ ψυχῆς, ἐπεὶ οὐ δύνασαι σὺ τανύσσαι.
οὐ γάρ τοί σέ γε τοῖον ἐγείνατο πότνια μήτηρ
οἷόν τε ῥυτῆρα βιοῦ τ’ἔμεναι καὶ ϊστῶν·
ἀλλ’ ἄλλοι τανύουσι τάχα μνηστῆρες ἀγαυοί.
ὣς φάτο, καί ῥ’ἐκέλευσε Μελάνθιον, αἰπόλον αἰγῶν·
ἄγρει δή, πῦρ κεῖον ἐν μεγάροισι, Μελανθεῦ,
πὰρ δὲ τίθει δίφρον τε μέγαν καὶ κῶας ἐπ’ αὐτοῦ,
ἐκ δὲ στέατος ἔνεικε μέγαν τροχὸν ἔνδον όντος,
ὄφρα νέοι θάλποντες, ἐπιχρίοντες ἀλοιφῇ,
τόξου πειρώμεσθα καὶ ἐκτελέωμεν εθλον.
ὣς φάθ’, δ’αἶψ’ ἀνέκαιε Μελάνθιος ἀκάματον πῦρ,
πὰρ δὲ φέρων δίφρον θῆκεν καὶ κῶας ἐπ’ αὐτοῦ,
ἐκ δὲ στέατος ἔνεικε μέγαν τροχὸν ἔνδον όντος·
τῷ ῥα νέοι θάλποντες ἐπειρῶντ’· οὐδ’ ἐδύναντο
ἐντανύσαι, πολλὸν δὲ βίης ἐπιδευέες ἦσαν.
Ἀντίνοος δ’ἔτ’ ἐπεῖχε καὶ Εὐρύμαχος θεοειδής,
ἀρχοὶ μνηστήρων· ἀρετ δ’ἔσαν ἔξοχ’ ἄριστοι.
τὼ δ’ἐξ οἴκου βῆσαν ὁμαρτήσαντες ἅμ’ ἄμφω
βουκόλος ἠδ συφορβὸς Ὀδυσσος θείοιο·
ἐκ δ’αὐτὸς μετ τοὺς δόμου ἤλυθε δῖος Ὀδυσσεύς.
ἀλλ’ ὅτε δή ῥ’ἐκτὸς θυρέων ἔσαν ἠδ καὶ αὐλῆς,
φθεγξάμενός σφ’ἐπέεσσι προσηύδα μειλιχίοισι·
βουκόλε καὶ σύ, συφορβέ, ἔπος τί κε μυθησαίμην,
αὐτὸς κεύθω; φάσθαι δέ με θυμὸς ἀνώγει.
ποῖοί κ’εἶτ’ Ὀδυσϊ ἀμυνέμεν, εἴ ποθεν ἔλθοι
ὦδε μάλ’ ἐξαπίνης καί τις θεὸς αὐτὸν ἐνείκαι;
κε μνηστήρεσσιν ἀμύνοιτ’ Ὀδυσϊ;
εἴπαθ’ ὅπως ὑμέας κραδίη θυμός τε κελεύει.
τὸν δ’αὖτε προσέειπε βοῶν ἐπιβουκόλος ἀνήρ·
Ζεῦ πάτερ, αἲ γὰρ τοῦτο τελευτήσειας έλδωρ,
ὡς ἔλθοι μὲν κεῖνος ἀνήρ, ἀγάγοι δέ δαίμων·
γνοίης χ’οἵη ἐμ δύναμις καὶ χεῖρες ἕπονται.
ὣς δ’αὔτως Εὔμαιος ἐπεύχετο πᾶσι θεοῖσι
νοστῆσαι Ὀδυσα πολύφρονα ὅνδε δόμονδε.
αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ τῶν γε νόον νημερτέ’ ἀνέγνω,
ἐξαῦτίς σφ’ἐπέεσσιν ἀμειβόμενος προσέειπεν·
ἔνδον μὲν δὴ ὅδ’ αὐτὸς ἐγώ, κακ πολλ μογήσας
ἤλυθον εἰκοστ ἔτεϊ ἐς πατρίδα γαῖαν.
γινώσκω δ’ὡς σφῶϊν ελδομένοισιν ἱκάνω
οἴοισι δμώων· τῶν δ’ἄλλων οὔ τευ ἄκουσα
εὐξαμένου ἐμ αὖτις ὑπότροπον οἴκαδ’ ἱκέσθαι.
σφῶϊν δ’,ὡς ἔσεταί περ, ἀληθείην καταλέξω.
εἴ χ’ὑπ’ ἔμοιγε θεὸς δαμάσ μνηστῆρας ἀγαυούς,
ἄξομαι ἀμφοτέροις ἀλόχους καὶ κτήματ’ ὀπάσσω
οἰκία τ’ἐγγὺς ἐμεῖο τετυγμένα· καί μοι ἔπειτα
Τηλεμάχου ἑτάρω τε κασιγνήτω τε ἔσεσθον.
εἰ δ’ἄγε δή, καὶ σῆμα ἀριφραδὲς ἄλλο τι δείξω,
ὄφρα μ’ἐ γνῶτον πιστωθῆτόν τ’ἐν θυμῷ,
οὐλήν, τήν ποτέ με σῦς ἤλασε λευκ ὀδόντι
Παρνησόνδ’ ἐλθόντα σὺν υἱάσιν Αὐτολύκοιο.
ὣς εἰπὼν ῥάκεα μεγάλης ἀποέργαθεν οὐλῆς.
τὼ δ’ἐπεὶ εἰσιδέτην εὖ τ’ἐφράσσαντο ἕκαστα,
κλαῖον ἄρ’ ἀμφ’ Ὀδυσϊ δαΐφρονι χεῖρε βαλόντε,
καὶ κύνεον ἀγαπαζόμενοι κεφαλήν τε καὶ ὤμους
ὣς δ’αὔτως Ὀδυσεὺς κεφαλὰς καὶ χεῖρας ἔκυσσε.
καί νύ κ’ὀδυρομένοισιν ἔδυ φάος ελίοιο,
εἰ μὴ Ὀδυσσεὺς αὐτὸς ἐρύκακε φώνησέν τε·
παύεσθον κλαυθμοῖο γόοιό τε, μή τις ἴδηται
ἐξελθὼν μεγάροιο, ἀτὰρ εἴπῃσι καὶ εἴσω.
ἀλλ προμνηστῖνοι ἐσέλθετε, μηδ’ ἅμα πάντες,
πρῶτος ἐγώ, μετ δ’ὔμμες· ἀτὰρ τόδε σῆμα τετύχθω·
ἄλλοι μὲν γὰρ πάντες, ὅσοι μνηστῆρες ἀγαυοί,
οὐκ άσουσιν ἐμοὶ δόμεναι βιὸν ἠδ φαρέτρην·
ἀλλ σύ, δῖ’ Εὔμαιε, φέρων ἀν δώματα τόξον
ἐν χείρεσσιν ἐμοὶ θέμεναι, εἰπεῖν δὲ γυναιξ
κληῗσαι μεγάροιο θύρας πυκινῶς ἀραρυίας,
ἢν δέ τις στοναχῆς κτύπου ἔνδον ἀκούσ
ἀνδρῶν ἡμετέροισιν ἐν ἕρκεσι, μή τι θύραζε
προβλώσκειν, ἀλλ’ αὐτοῦ ἀκὴν ἔμεναι παρ ἔργῳ.
σοὶ δέ, Φιλοίτιε δῖε, θύρας ἐπιτέλλομαι αὐλῆς
κληῗσαι κληῗδι, θοῶς δ’ἐπ δεσμὸν ῆλαι.
ὣς εἰπὼν εἰσῆλθε δόμους εὖ ναιετάοντας·
ἕζετ’ ἔπειτ’ ἐπ δίφρον ών, ἔνθεν περ ἀνέστη·
ἐς δ’ἄρα καὶ τὼ δμῶε ἴτην θείου Ὀδυσος.
Εὐρύμαχος δ’ἤδη τόξον μετ χερσὶν ἐνώμα,
θάλπων ἔνθα καὶ ἔνθα σέλ πυρός· ἀλλά μιν οὐδ’ ὣς
ἐντανύσαι δύνατο, μέγα δ’ἔστενε κυδάλιμον κῆρ·
ὀχθήσας δ’ἄρα εἶπεν ἔπος τ’ἔφατ’ ἔκ τ’ὀνόμαζεν·
πόποι, μοι ἄχος περί τ’αὐτοῦ καὶ περ πάντων·
οὔ τι γάμου τοσσοῦτον ὀδύρομαι, ἀχνύμενός περ·
εἰσ καὶ ἄλλαι πολλαὶ Ἀχαιΐδες, αἱ μὲν ἐν αὐτ
ἀμφιάλ Ἰθάκῃ, αἱ δ’ἄλλῃσιν πολίεσσιν·
ἀλλ’ εἰ δὴ τοσσόνδε βίης ἐπιδευέες εἰμὲν
ἀντιθέου Ὀδυσος, ὅτ’ οὐ δυνάμεσθα τανύσσαι
τόξον· ἐλεγχείη δὲ καὶ ἐσσομένοισι πυθέσθαι.
τὸν δ’αὖτ’ Ἀντίνοος προσέφη, Εὐπείθεος υἱός·
Εὐρύμαχ’, οὐχ οὕτως ἔσται· νοέεις δὲ καὶ αὐτός.
νῦν μὲν γὰρ κατ δῆμον ορτ τοῖο θεοῖο
ἁγνή· τίς δέ κε τόξα τιταίνοιτ’; ἀλλ ἕκηλοι
κάτθετ’· ἀτὰρ πελέκεάς γε καὶ εἴ κ’εἰῶμεν ἅπαντας
ἑστάμεν· οὐ μὲν γάρ τιν’ ἀναιρήσεσθαι ΐω,
ἐλθόντ’ ἐς μέγαρον Λαερτιάδεω Ὀδυσος.
ἀλλ’ ἄγετ’, οἰνοχόος μὲν ἐπαρξάσθω δεπάεσσιν,
ὄφρα σπείσαντες καταθείομεν ἀγκύλα τόξα·
ῶθεν δὲ κέλεσθε Μελάνθιον, αἰπόλον αἰγῶν,
αἶγας ἄγειν, αἳ πᾶσι μέγ’ ἔξοχοι αἰπολίοισιν,
ὄφρ’ ἐπ μηρία θέντες Ἀπόλλωνι κλυτοτόξ
τόξου πειρώμεσθα καὶ ἐκτελέωμεν εθλον.
ὣς ἔφατ’ Ἀντίνοος, τοῖσιν δ’ἐπιήνδανε μῦθος.
τοῖσι δὲ κήρυκες μὲν ὕδωρ ἐπ χεῖρας ἔχευαν,
κοῦροι δὲ κρητῆρας ἐπεστέψαντο ποτοῖο,
νώμησαν δ’ἄρα πᾶσιν ἐπαρξάμενοι δεπάεσσιν.
οἱ δ’ἐπεὶ οὖν σπεῖσάν τ’ἔπιόν θ’ὅσον ἤθελε θυμός,
τοῖς δὲ δολοφρονέων μετέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
κέκλυτέ μευ, μνηστῆρες ἀγακλειτῆς βασιλείης·
ὄφρ’ εἴπω τά με θυμὸς ἐν στήθεσσι κελεύει·
Εὐρύμαχον δὲ μάλιστα καὶ Ἀντίνοον θεοειδέα
λίσσομ’, ἐπεὶ καὶ τοῦτο ἔπος κατ μοῖραν ειπε,
νῦν μὲν παῦσαι τόξον, ἐπιτρέψαι δὲ θεοῖσιν·
ῶθεν δὲ θεὸς δώσει κράτος κ’ἐθέλῃσιν.
ἀλλ’ ἄγε μοι δότε τόξον ΰξοον, ὄφρα μεθ’ ὑμῖν
χειρῶν καὶ σθένεος πειρήσομαι, εἴ μοι ἔτ’ ἐστὶν
ἴς, οἵη πάρος ἔσκεν ἐν γναμπτοῖσι μέλεσσιν,
ἤδη μοι ὄλεσσεν ἄλη τ’ἀκομιστίη τε.
ὣς ἔφαθ’, οἱ δ’ἄρα πάντες ὑπερφιάλως νεμέσησαν,
δείσαντες μὴ τόξον ΰξοον ἐντανύσειεν.
Ἀντίνοος δ’ἐνένιπεν ἔπος τ’ἔφατ’ ἔκ τ’ὀνόμαζεν·
δειλ ξείνων, ἔνι τοι φρένες οὐδ’ ἠβαιαί·
οὐκ ἀγαπᾷς ἕκηλος ὑπερφιάλοισι μεθ’ ἡμῖν
δαίνυσαι, οὐδέ τι δαιτὸς ἀμέρδεαι, αὐτὰρ ἀκούεις
μύθων ἡμετέρων καὶ ῥήσιος; οὐδέ τις ἄλλος
ἡμετέρων μύθων ξεῖνος καὶ πτωχὸς ἀκούει.
οἶνός σε τρώει μελιηδής, ὅς τε καὶ ἄλλους
βλάπτει, ὃς ἄν μιν χανδὸν ἕλ μηδ’ αἴσιμα πίνῃ.
οἶνος καὶ Κένταυρον, ἀγακλυτὸν Εὐρυτίωνα,
ασ’ ἐν μεγάρ μεγαθύμου Πειριθόοιο,
ἐς Λαπίθας ἐλθόνθ’· δ’ἐπεὶ φρένας ασεν οἴνῳ,
μαινόμενος κάκ’ ἔρεξε δόμον κάτα Πειριθόοιο·
ἥρωας δ’ἄχος εἷλε, διὲκ προθύρου δὲ θύραζε
ἕλκον ἀναΐξαντες, ἀπ’ οὔατα νηλέϊ χαλκ
ῥῖνάς τ’ἀμήσαντες· δὲ φρεσὶν ᾗσιν ασθεὶς
ϊεν ἣν ἄτην ὀχέων εσίφρονι θυμῷ.
ἐξ οὗ Κενταύροισι καὶ ἀνδράσι νεῖκος ἐτύχθη,
οἷ δ’αὐτ πρώτ κακὸν εὕρετο οἰνοβαρείων.
ὣς καὶ σοὶ μέγα πῆμα πιφαύσκομαι, αἴ κε τὸ τόξον
ἐντανύσῃς· οὐ γάρ τευ ἐπητύος ἀντιβολήσεις
ἡμετέρ ἐν δήμῳ, ἄφαρ δέ σε νη μελαίν
εἰς Ἔχετον βασιλα, βροτῶν δηλήμονα πάντων,
πέμψομεν· ἔνθεν δ’οὔ τι σαώσεαι· ἀλλ ἕκηλος
πῖνέ τε, μηδ’ ἐρίδαινε μετ’ ἀνδράσι κουροτέροισι.
τὸν δ’αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·
Ἀντίνο’, οὐ μὲν καλὸν ἀτέμβειν οὐδ δίκαιον
ξείνους Τηλεμάχου, ὅς κεν τάδε δώμαθ’ ἵκηται·
ἔλπεαι, αἴ χ’ὁ ξεῖνος Ὀδυσσος μέγα τόξον
ἐντανύσ χερσίν τε βίηφί τε ἧφι πιθήσας,
οἴκαδέ μ’ἄξεσθαι καὶ ὴν θήσεσθαι ἄκοιτιν;
οὐδ’ αὐτός που τοῦτό γ’ ἐν στήθεσσιν ολπε·
μηδέ τις ὑμείων τοῦ γ’εἵνεκα θυμὸν ἀχεύων
ἐνθάδε δαινύσθω, ἐπεὶ οὐδ μὲν οὐδ οικε.
τὴν δ’αὖτ’ Εὐρύμαχος, Πολύβου πάϊς, ἀντίον ηὔδα·
κούρη Ἰκαρίοιο, περίφρων Πηνελόπεια,
οὔ τί σε τόνδ’ ἄξεσθαι ϊόμεθ’· οὐδ οικεν·
ἀλλ’ αἰσχυνόμενοι φάτιν ἀνδρῶν ἠδ γυναικῶν,
μή ποτέ τις εἴπῃσι κακώτερος ἄλλος Ἀχαιῶν
πολ χείρονες ἄνδρες ἀμύμονος ἀνδρὸς ἄκοιτιν
μνῶνται, οὐδέ τι τόξον ΰξοον ἐντανύουσιν·
ἀλλ’ ἄλλος τις πτωχὸς ἀνὴρ ἀλαλήμενος ἐλθὼν
ῥηϊδίως ἐτάνυσσε βιόν, δι δ’ἧκε σιδήρου.
ὣς ἐρέουσ’, ἡμῖν δ’ἂν ἐλέγχεα ταῦτα γένοιτο.
τὸν δ’αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·
Εὐρύμαχ’, οὔ πως ἔστιν ϋκλεῖας κατ δῆμον
ἔμμεναι οἳ δὴ οἶκον ἀτιμάζοντες ἔδουσιν
ἀνδρὸς ἀριστος· τί δ’ἐλέγχεα ταῦτα τίθεσθε;
οὗτος δὲ ξεῖνος μάλα μὲν μέγας ἠδ’ εὐπηγής,
πατρὸς δ’ἐξ ἀγαθοῦ γένος εὔχεται ἔμμεναι υἱός.
ἀλλ’ ἄγε οἱ δότε τόξον ΰξοον, ὄφρα ἴδωμεν.
ὦδε γὰρ ἐξερέω, τὸ δὲ καὶ τετελεσμένον ἔσται·
εἴ κέ μιν ἐντανύσῃ, δώ δέ οἱ εὖχος Ἀπόλλων,
ἕσσω μιν χλαῖνάν τε χιτῶνά τε, εἵματα καλά,
δώσω δ’ὀξὺν ἄκοντα, κυνῶν ἀλκτῆρα καὶ ἀνδρῶν,
καὶ ξίφος ἄμφηκες· δώσω δ’ὑπ ποσσ πέδιλα,
πέμψω δ’ὅππ μιν κραδίη θυμός τε κελεύει.
τὴν δ’αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
μῆτερ ἐμή, τόξον μὲν Ἀχαιῶν οὔ τις ἐμεῖο
κρείσσων, κ’ἐθέλω, δόμεναί τε καὶ ἀρνήσασθαι,
οὔθ’ ὅσσοι κραναὴν Ἰθάκην κάτα κοιρανέουσιν,
οὔθ’ ὅσσοι νήσοισι πρὸς Ἤλιδος ἱπποβότοιο·
τῶν οὔ τίς μ’ἀέκοντα βιήσεται, αἴ κ’ἐθέλωμι
καὶ καθάπαξ ξείν δόμεναι τάδε τόξα φέρεσθαι.
ἀλλ’ εἰς οἶκον οῦσα τὰ σ’αὐτῆς ἔργα κόμιζε,
ἱστόν τ’ἠλακάτην τε, καὶ ἀμφιπόλοισι κέλευε
ἔργον ἐποίχεσθαι· τόξον δ’ἄνδρεσσι μελήσει
πᾶσι, μάλιστα δ’ἐμοί· τοῦ γὰρ κράτος ἔστ’ ἐν οἴκῳ.
μὲν θαμβήσασα πάλιν οἶκόνδε βεβήκει·
παιδὸς γὰρ μῦθον πεπνυμένον ἔνθετο θυμῷ.
ἐς δ’ὑπερῷ’ ἀναβᾶσα σὺν ἀμφιπόλοισι γυναιξ
κλαῖεν ἔπειτ’ Ὀδυσα, φίλον πόσιν, ὄφρα οἱ ὕπνον
ἡδὺν ἐπ βλεφάροισι βάλε γλαυκῶπις Ἀθήνη.
αὐτὰρ τόξα λαβὼν φέρε καμπύλα δῖος ὑφορβός·
μνηστῆρες δ’ἄρα πάντες ὁμόκλεον ἐν μεγάροισιν·
ὦδε δέ τις εἴπεσκε νέων ὑπερηνορεόντων·
πῇ δὴ καμπύλα τόξα φέρεις, ἀμέγαρτε συβῶτα,
πλαγκτέ; τάχ’ αὖ σ’ἐφ’ εσσι κύνες ταχέες κατέδονται
οἶον ἀπ’ ἀνθρώπων, οὓς ἔτρεφες, εἴ κεν Ἀπόλλων
ἡμῖν ἱλήκῃσι καὶ ἀθάνατοι θεοὶ ἄλλοι.
ὣς φάσαν, αὐτὰρ, θῆκε φέρων αὐτ ἐν χώρῃ,
δείσας, οὕνεκα πολλοὶ ὁμόκλεον ἐν μεγάροισι.
Τηλέμαχος δ’ἑτέρωθεν ἀπειλήσας ἐγεγώνει·
ἄττα, πρόσω φέρε τόξα· τάχ’ οὐκ εὖ πᾶσι πιθήσεις
μή σε καὶ ὁπλότερός περ ὼν ἀγρόνδε δίωμαι,
βάλλων χερμαδίοισι· βίηφι δὲ φέρτερός εἰμι.
αἲ γὰρ πάντων τόσσον, ὅσοι κατ δώματ’ ασι,
μνηστήρων χερσίν τε βίηφί τε φέρτερος εἴην·
τῶ κε τάχα στυγερῶς τιν’ ἐγ πέμψαιμι νέεσθαι
ἡμετέρου ἐξ οἴκου, ἐπεὶ κακ μηχανόωνται.
ὣς ἔφαθ’, οἱ δ’ἄρα πάντες ἐπ’ αὐτ ἡδ γέλασσαν
μνηστῆρες, καὶ δὴ μέθιεν χαλεποῖο χόλοιο
Τηλεμάχῳ· τὰ δὲ τόξα φέρων ἀν δῶμα συβώτης
ἐν χείρεσσ’ Ὀδυσϊ δαΐφρονι θῆκε παραστάς.
ἐκ δὲ καλεσσάμενος προσέφη τροφὸν Εὐρύκλειαν·
Τηλέμαχος κέλεταί σε, περίφρων Εὐρύκλεια,
κληῗσαι μεγάροιο θύρας πυκινῶς ἀραρυίας.
ἢν δέ τις στοναχῆς κτύπου ἔνδον ἀκούσ
ἀνδρῶν ἡμετέροισιν ἐν ἕρκεσι, μή τι θύραζε
προβλώσκειν, ἀλλ’ αὐτοῦ ἀκὴν ἔμεναι παρ ἔργῳ.
ὣς ἄρ’ ἐφώνησεν, τῇ δ’ἄπτερος ἔπλετο μῦθος,
κλήϊσεν δὲ θύρας μεγάρων εὖ ναιεταόντων.
σιγ δ’ἐξ οἴκοιο Φιλοίτιος ἆλτο θύραζε,
κλήϊσεν δ’ἄρ’ ἔπειτα θύρας εὐερκέος αὐλῆς.
κεῖτο δ’ὑπ’ αἰθούσ ὅπλον νεὸς ἀμφιελίσσης
βύβλινον, ῥ’ἐπέδησε θύρας, ἐς δ’ἤϊεν αὐτός·
ἕζετ’ ἔπειτ’ ἐπ δίφρον ών, ἔνθεν περ ἀνέστη,
εἰσορόων Ὀδυσα. δ’ἤδη τόξον ἐνώμα
πάντ ἀναστρωφῶν, πειρώμενος ἔνθα καὶ ἔνθα,
μὴ κέρα ἶπες ἔδοιεν ἀποιχομένοιο ἄνακτος.
ὦδε δέ τις εἴπεσκεν ἰδὼν ἐς πλησίον ἄλλον·
τις θηητὴρ καὶ ἐπίκλοπος ἔπλετο τόξων·
ῥά νύ που τοιαῦτα καὶ αὐτ οἴκοθι κεῖται
γ’ἐφορμᾶται ποιησέμεν, ὡς ἐν χερσ
νωμ ἔνθα καὶ ἔνθα κακῶν ἔμπαιος ἀλήτης.
ἄλλος δ’αὖτ’ εἴπεσκε νέων ὑπερηνορεόντων·
αἲ γὰρ δὴ τοσσοῦτον ὀνήσιος ἀντιάσειεν
ὡς οὗτός ποτε τοῦτο δυνήσεται ἐντανύσασθαι.
ὣς ἄρ’ ἔφαν μνηστῆρες· ἀτὰρ πολύμητις Ὀδυσσεύς,
αὐτίκ’ ἐπεὶ μέγα τόξον ἐβάστασε καὶ ἴδε πάντῃ,
ὡς ὅτ’ ἀνὴρ φόρμιγγος ἐπιστάμενος καὶ οιδῆς
ῥηϊδίως ἐτάνυσσε νέ περ κόλλοπι χορδήν,
ἅψας ἀμφοτέρωθεν ϋστρεφὲς ἔντερον οἰός,
ὣς ἄρ’ ἄτερ σπουδῆς τάνυσεν μέγα τόξον Ὀδυσσεύς.
δεξιτερ δ’ἄρα χειρ λαβὼν πειρήσατο νευρῆς·
δ’ὑπ καλὸν εισε, χελιδόνι εἰκέλη αὐδήν.
μνηστῆρσιν δ’ἄρ’ ἄχος γένετο μέγα, πᾶσι δ’ἄρα χρὼς
ἐτράπετο· Ζεὺς δὲ μεγάλ’ ἔκτυπε σήματα φαίνων·
γήθησέν τ’ἄρ’ ἔπειτα πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς.
ὅττι ῥά οἱ τέρας ἧκε Κρόνου πάϊς ἀγκυλομήτεω·
εἵλετο δ’ὠκὺν ϊστόν, ὅς οἱ παρέκειτο τραπέζ
γυμνός· τοὶ δ’ἄλλοι κοίλης ἔντοσθε φαρέτρης
κείατο, τῶν τάχ’ ἔμελλον Ἀχαιοὶ πειρήσεσθαι.
τόν ῥ’ἐπ πήχει ἑλὼν εἷλκεν νευρὴν γλυφίδας τε,
αὐτόθεν ἐκ δίφροιο καθήμενος, ἧκε δ’ὀϊστὸν
ἄντα τιτυσκόμενος, πελέκεων δ’οὐκ ἤμβροτε πάντων
πρώτης στειλειῆς, δι δ’ἀμπερὲς ἦλθε θύραζε
ὸς χαλκοβαρής· δὲ Τηλέμαχον προσέειπε·
Τηλέμαχ’, οὔ σ’ὁ ξεῖνος ἐν μεγάροισιν ἐλέγχει
ἥμενος, οὐδέ τι τοῦ σκοποῦ ἤμβροτον οὐδέ τι τόξον
δὴν ἔκαμον τανύων· ἔτι μοι μένος ἔμπεδόν ἐστιν,
οὐχ ὥς με μνηστῆρες ἀτιμάζοντες ὄνονται.
νῦν δ’ὥρη καὶ δόρπον Ἀχαιοῖσιν τετυκέσθαι
ἐν φάει, αὐτὰρ ἔπειτα καὶ ἄλλως ἑψιάασθαι
μολπ καὶ φόρμιγγι· τὰ γάρ τ’ἀναθήματα δαιτός.
καὶ ἐπ’ ὀφρύσι νεῦσεν· δ’ἀμφέθετο ξίφος ὀξ
Τηλέμαχος, φίλος υἱὸς Ὀδυσσος θείοιο,
ἀμφ δὲ χεῖρα φίλην βάλεν ἔγχεϊ, ἄγχι δ’ἄρ’ αὐτοῦ
πὰρ θρόνον εἱστήκει κεκορυθμένος αἴθοπι χαλκῷ.