Audio and text annotations licensed as CC-BY, © 2016 David Chamberlain. Click a line, and/or use up/down arrows. The audio works best in Chrome or Firefox.

Index

αὐτὰρ ἐν προδόμ εὐνάζετο δῖος Ὀδυσσεύς·
κὰμ μὲν ἀδέψητον βοέην στόρεσ’, αὐτὰρ ὕπερθεν
κώεα πόλλ’ ΐων, τοὺς ἱρεύεσκον Ἀχαιοί·
Εὐρυνόμη δ’ἄρ’ ἐπ χλαῖναν βάλε κοιμηθέντι.
ἔνθ’ Ὀδυσεὺς μνηστῆρσι κακ φρονέων ἐν θυμ
κεῖτ’ ἐγρηγορόων· ταὶ δ’ἐκ μεγάροιο γυναῖκες
ϊσαν, αἳ μνηστῆρσιν ἐμισγέσκοντο πάρος περ,
ἀλλήλῃσι γέλω τε καὶ εὐφροσύνην παρέχουσαι.
τοῦ δ’ὠρίνετο θυμὸς ἐν στήθεσσι φίλοισι·
πολλ δὲ μερμήριζε κατ φρένα καὶ κατ θυμόν,
μεταΐξας θάνατον τεύξειεν ἑκάστῃ,
ἔτ’ μνηστῆρσιν ὑπερφιάλοισι μιγῆναι
ὕστατα καὶ πύματα, κραδίη δέ οἱ ἔνδον ὑλάκτει.
ὡς δὲ κύων ἀμαλῇσι περ σκυλάκεσσι βεβῶσα
ἄνδρ’ ἀγνοιήσασ’ ὑλάει μέμονέν τε μάχεσθαι,
ὥς ῥα τοῦ ἔνδον ὑλάκτει ἀγαιομένου κακ ἔργα·
στῆθος δὲ πλήξας κραδίην ἠνίπαπε μύθῳ·
τέτλαθι δή, κραδίη· καὶ κύντερον ἄλλο ποτ’ ἔτλης.
ἤματι τῷ ὅτε μοι μένος ἄσχετος ἤσθιε Κύκλωψ
ἰφθίμους ἑτάρους· σὺ δ’ἐτόλμας, ὄφρα σε μῆτις
ἐξάγαγ’ ἐξ ἄντροιο ϊόμενον θανέεσθαι.
ὣς ἔφατ’, ἐν στήθεσσι καθαπτόμενος φίλον ἦτορ·
τῷ δὲ μάλ’ ἐν πείσ κραδίη μένε τετληυῖα
νωλεμέως· ἀτὰρ αὐτὸς ἑλίσσετο ἔνθα καὶ ἔνθα.
ὡς δ’ὅτε γαστέρ’ ἀνὴρ πολέος πυρὸς αἰθομένοιο,
ἐμπλείην κνίσης τε καὶ αἵματος, ἔνθα καὶ ἔνθα
αἰόλλῃ, μάλα δ’ὧκα λιλαίεται ὀπτηθῆναι,
ὣς ἄρ’ γ’ἔνθα καὶ ἔνθα ἑλίσσετο, μερμηρίζων
ὅππως δὴ μνηστῆρσιν ἀναιδέσι χεῖρας ἐφήσει
μοῦνος ὼν πολέσι. σχεδόθεν δέ οἱ ἦλθεν Ἀθήνη
οὐρανόθεν καταβᾶσα· δέμας δ’ἤϊκτο γυναικί·
στῆ δ’ἄρ’ ὑπὲρ κεφαλῆς καί μιν πρὸς μῦθον ειπε·
τίπτ’ αὖτ’ ἐγρήσσεις, πάντων περ κάμμορε φωτῶν;
οἶκος μέν τοι ὅδ’ ἐστί, γυν δέ τοι ἥδ’ ἐν οἴκ
καὶ, πάϊς, οἷόν πού τις έλδεται ἔμμεναι υἷα.
τὴν δ’ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
ναὶ δὴ ταῦτά γε πάντα, θεά, κατ μοῖραν ειπες·
ἀλλά τί μοι τόδε θυμὸς ἐν φρεσ μερμηρίζει,
ὅππως δὴ μνηστῆρσιν ἀναιδέσι χεῖρας ἐφήσω,
μοῦνος ών· οἱ δ’αἰὲν ολλέες ἔνδον ασι.
πρὸς δ’ἔτι καὶ τόδε μεῖζον ἐν φρεσ μερμηρίζω·
εἴ περ γὰρ κτείναιμι Διός τε σέθεν τε ἕκητι,
πῇ κεν ὑπεκπροφύγοιμι; τά σε φράζεσθαι ἄνωγα.
τὸν δ’αὖτε προσέειπε θε γλαυκῶπις Ἀθήνη·
σχέτλιε, καὶ μέν τίς τε χερείονι πείθεθ’ ἑταίρῳ,
ὅς περ θνητός τ’ἐστ καὶ οὐ τόσα μήδεα οἶδεν·
αὐτὰρ ἐγ θεός εἰμι, διαμπερὲς σε φυλάσσω
ἐν πάντεσσι πόνοις. ἐρέω δέ τοι ἐξαναφανδόν·
εἴ περ πεντήκοντα λόχοι μερόπων ἀνθρώπων
νῶϊ περισταῖεν, κτεῖναι μεμαῶτες Ἄρηϊ,
καί κεν τῶν ἐλάσαιο βόας καὶ ἴφια μῆλα.
ἀλλ’ ἑλέτω σε καὶ ὕπνος· ἀνίη καὶ τὸ φυλάσσειν
πάννυχον ἐγρήσσοντα, κακῶν δ’ὑποδύσεαι ἤδη.
ὣς φάτο, καί ῥά οἱ ὕπνον ἐπ βλεφάροισιν ἔχευεν,
αὐτ δ’ἂψ ἐς Ὄλυμπον ἀφίκετο δῖα θεάων.
εὖτε τὸν ὕπνος ἔμαρπτε, λύων μελεδήματα θυμοῦ,
λυσιμελής, ἄλοχος δ’ἄρ’ ἐπέγρετο κέδν’ εἰδυῖα·
κλαῖε δ’ἄρ’ ἐν λέκτροισι καθεζομένη μαλακοῖσιν.
αὐτὰρ ἐπεὶ κλαίουσα κορέσσατο ὃν κατ θυμόν,
Ἀρτέμιδι πρώτιστον ἐπεύξατο δῖα γυναικῶν·
Ἄρτεμι, πότνα θεά, θύγατερ Διός, αἴθε μοι ἤδη
ὸν ἐν στήθεσσι βαλοῦσ’ ἐκ θυμὸν ἕλοιο
αὐτίκα νῦν, ἔπειτα μ’ ἀναρπάξασα θύελλα
οἴχοιτο προφέρουσα κατ’ ερόεντα κέλευθα,
ἐν προχοῇς δὲ βάλοι ἀψορρόου Ὠκεανοῖο.
ὡς δ’ὅτε Πανδαρέου κούρας ἀνέλοντο θύελλαι·
τῇσι τοκας μὲν φθῖσαν θεοί, αἱ δ’ἐλίποντο
ὀρφαναὶ ἐν μεγάροισι, κόμισσε δὲ δῖ’ Ἀφροδίτη
τυρ καὶ μέλιτι γλυκερ καὶ ἡδέϊ οἴνῳ·
Ἥρη δ’αὐτῇσιν περ πασέων δῶκε γυναικῶν
εἶδος καὶ πινυτήν, μῆκος δ’ἔπορ’ Ἄρτεμις ἁγνή,
ἔργα δ’Ἀθηναίη δέδαε κλυτ ἐργάζεσθαι.
εὖτ’ Ἀφροδίτη δῖα προσέστιχε μακρὸν Ὄλυμπον,
κούρῃς αἰτήσουσα τέλος θαλεροῖο γάμοιο
ἐς Δία τερπικέραυνον, γάρ τ’εὖ οἶδεν ἅπαντα,
μοῖράν τ’ἀμμορίην τε καταθνητῶν ἀνθρώπων
τόφρα δὲ τὰς κούρας ἅρπυιαι ἀνηρείψαντο
καί ῥ’ἔδοσαν στυγερῇσιν ἐρινύσιν ἀμφιπολεύειν·
ὣς ἔμ’ ϊστώσειαν Ὀλύμπια δώματ’ ἔχοντες,
έ μ’ἐϋπλόκαμος βάλοι Ἄρτεμις, ὄφρ’ Ὀδυσα
ὀσσομένη καὶ γαῖαν ὕπο στυγερὴν ἀφικοίμην,
μηδέ τι χείρονος ἀνδρὸς ϋφραίνοιμι νόημα.
ἀλλ τὸ μὲν καὶ ἀνεκτὸν ἔχειν κακόν, ὁππότε κέν τις
ἤματα μὲν κλαίῃ, πυκινῶς ἀκαχήμενος ἦτορ,
νύκτας δ’ὕπνος ἔχῃσιν γάρ τ’ἐπέλησεν ἁπάντων,
ἐσθλῶν ἠδ κακῶν, ἐπεὶ ἄρ βλέφαρ’ ἀμφικαλύψ
αὐτὰρ ἐμοὶ καὶ ὀνείρατ’ ἐπέσσευεν κακ δαίμων.
τῇδε γὰρ αὖ μοι νυκτ παρέδραθεν εἴκελος αὐτῷ,
τοῖος ὼν οἷος εν ἅμα στρατῷ· αὐτὰρ ἐμὸν κῆρ
χαῖρ’, ἐπεὶ οὐκ ἐφάμην ὄναρ ἔμμεναι, ἀλλ’ ὕπαρ ἤδη.
ὣς ἔφατ’, αὐτίκα δὲ χρυσόθρονος ἤλυθεν ώς.
τῆς δ’ἄρα κλαιούσης ὄπα σύνθετο δῖος Ὀδυσσεύς·
μερμήριξε δ’ἔπειτα, δόκησε δέ οἱ κατ θυμὸν
ἤδη γινώσκουσα παρεστάμεναι κεφαλῆφι.
χλαῖναν μὲν συνελὼν καὶ κώεα, τοῖσιν ἐνεῦδεν,
ἐς μέγαρον κατέθηκεν ἐπ θρόνου, ἐκ δὲ βοείην
θῆκε θύραζε φέρων, Δι δ’εὔξατο χεῖρας ἀνασχών·
Ζεῦ πάτερ, εἴ μ’ἐθέλοντες ἐπ τραφερήν τε καὶ ὑγρὴν
ἤγετ’ ἐμὴν ἐς γαῖαν, ἐπεί μ’ἐκακώσατε λίην,
φήμην τίς μοι φάσθω ἐγειρομένων ἀνθρώπων
ἔνδοθεν, ἔκτοσθεν δὲ Διὸς τέρας ἄλλο φανήτω.
ὣς ἔφατ’ εὐχόμενος· τοῦ δ’ἔκλυε μητίετα Ζεύς,
αὐτίκα δ’ἐβρόντησεν ἀπ’ αἰγλήεντος Ὀλύμπου,
ὑψόθεν ἐκ νεφέων· γήθησε δὲ δῖος Ὀδυσσεύς.
φήμην δ’ἐξ οἴκοιο γυν προέηκεν ἀλετρὶς
πλησίον, ἔνθ’ ἄρα οἱ μύλαι εἵατο ποιμένι λαῶν,
τῇσιν δώδεκα πᾶσαι ἐπερρώοντο γυναῖκες
ἄλφιτα τεύχουσαι καὶ ἀλείατα, μυελὸν ἀνδρῶν.
αἱ μὲν ἄρ’ ἄλλαι εὗδον, ἐπεὶ κατ πυρὸν ἄλεσσαν,
δὲ μί’ οὔ πω παύετ’, ἀφαυροτάτη δὲ τέτυκτο·
ῥα μύλην στήσασα ἔπος φάτο, σῆμα ἄνακτι·
Ζεῦ πάτερ, ὅς τε θεοῖσι καὶ ἀνθρώποισιν ἀνάσσεις,
μεγάλ’ ἐβρόντησας ἀπ’ οὐρανοῦ ἀστερόεντος,
οὐδέ ποθι νέφος ἐστί· τέρας νύ τε τόδε φαίνεις.
κρῆνον νῦν καὶ ἐμοὶ δειλ ἔπος, ὅττι κεν εἴπω·
μνηστῆρες πύματόν τε καὶ ὕστατον ἤματι τῷδε
ἐν μεγάροις Ὀδυσος ἑλοίατο δαῖτ’ ἐρατεινήν,
οἳ δή μοι καμάτ θυμαλγέϊ· γούνατ’ ἔλυσαν
ἄλφιτα τευχούσῃ· νῦν ὕστατα δειπνήσειαν.
ὣς ἄρ’ ἔφη, χαῖρεν δὲ κλεηδόνι δῖος Ὀδυσσεὺς
Ζηνός τε βροντῇ· φάτο γὰρ τίσασθαι ἀλείτας.
αἱ δ’ἄλλαι δμῳαὶ κατ δώματα κάλ’ Ὀδυσος
ἐγρόμεναι ἀνέκαιον ἐπ’ ἐσχάρ ἀκάματον πῦρ.
Τηλέμαχος δ’εὐνῆθεν ἀνίστατο, ἰσόθεος φώς,
εἵματα ἑσσάμενος· περ δὲ ξίφος ὀξ θέτ’ ὤμῳ·
ποσσ δ’ὑπ λιπαροῖσιν ἐδήσατο καλ πέδιλα,
εἵλετο δ’ἄλκιμον ἔγχος, ἀκαχμένον ὀξέϊ· χαλκῷ·
στῆ δ’ἄρ’ ἐπ’ οὐδὸν ών, πρὸς δ’Εὐρύκλειαν ειπε·
μαῖα φίλη, πῶς ξεῖνον ἐτιμήσασθ’ ἐν οἴκ
εὐν καὶ σίτῳ, αὔτως κεῖται ἀκηδής;
τοιαύτη γὰρ ἐμ μήτηρ, πινυτή περ οῦσα·
ἐμπλήγδην ἕτερόν γε τίει μερόπων ἀνθρώπων
χείρονα, τὸν δέ τ’ἀρείον’ ἀτιμήσασ’ ἀποπέμπει.
τὸν δ’αὖτε προσέειπε περίφρων Εὐρύκλεια·
οὐκ ἄν μιν νῦν, τέκνον, ἀναίτιον αἰτιόο.
οἶνον μὲν γὰρ πῖνε καθήμενος, ὄφρ’ ἔθελ’ αὐτός,
σίτου δ’οὐκέτ’ ἔφη πεινήμεναι· εἴρετο γάρ μιν.
ἀλλ’ ὅτε δὴ κοίτοιο καὶ ὕπνου μιμνήσκοιτο,
μὲν δέμνι’ ἄνωγεν ὑποστορέσαι δμῳῇσιν,
αὐτὰρ γ’,ὥς τις πάμπαν ϊζυρὸς καὶ ἄποτμος,
οὐκ ἔθελ’ ἐν λέκτροισι καὶ ἐν ῥήγεσσι καθεύδειν,
ἀλλ’ ἐν ἀδεψήτ βοέ καὶ κώεσιν οἰῶν
ἔδραθ’ ἐν προδόμῳ· χλαῖναν δ’ἐπιέσσαμεν ἡμεῖς.
ὣς φάτο, Τηλέμαχος δὲ διὲκ μεγάροιο βεβήκει
ἔγχος ἔχων, ἅμα τῷ γε κύνες πόδας ἀργοὶ ἕποντο.
βῆ δ’ἴμεν εἰς ἀγορὴν μετ’ ϋκνήμιδας Ἀχαιούς.
δ’αὖτε δμῳῇσιν ἐκέκλετο δῖα γυναικῶν,
Εὐρύκλει’, Ὦπος θυγάτηρ Πεισηνορίδαο·
ἀγρεῖθ’, αἱ μὲν δῶμα κορήσατε ποιπνύσασαι,
ῥάσσατέ τ’,ἔν τε θρόνοις εὐποιήτοισι τάπητας
βάλλετε πορφυρέους· αἱ δὲ σπόγγοισι τραπέζας
πάσας ἀμφιμάσασθε, καθήρατε δὲ κρητῆρας
καὶ δέπα ἀμφικύπελλα τετυγμένα· ταὶ δὲ μεθ’ ὕδωρ
ἔρχεσθε κρήνηνδε, καὶ οἴσετε θᾶσσον οῦσαι.
οὐ γὰρ δὴν μνηστῆρες ἀπέσσονται μεγάροιο,
ἀλλ μάλ’ ἦρι νέονται, ἐπεὶ καὶ πᾶσιν ορτή.
ὣς ἔφαθ’, αἱ δ’ἄρα τῆς μάλα μὲν κλύον ἠδ’ ἐπίθοντο.
αἱ μὲν είκοσι βῆσαν ἐπ κρήνην μελάνυδρον,
αἱ δ’αὐτοῦ κατ δώματ’ ἐπισταμένως πονέοντο.
ἐς δ’ἦλθον δρηστῆρες ἀγήνορες· οἱ μὲν ἔπειτα
εὖ καὶ ἐπισταμένως κέασαν ξύλα, ταὶ δὲ γυναῖκες
ἦλθον ἀπ κρήνης· ἐπ δέ σφισιν ἦλθε συβώτης
τρεῖς σιάλους κατάγων, οἳ ἔσαν μετ πᾶσιν ἄριστοι.
καὶ τοὺς μέν ῥ’εἴασε καθ’ ἕρκεα καλ νέμεσθαι,
αὐτὸς δ’αὖτ’ Ὀδυσα προσηύδα μειλιχίοισι·
ξεῖν’, ἄρ τί σε μᾶλλον Ἀχαιοὶ εἰσορόωσιν,
έ σ’ἀτιμάζουσι κατ μέγαρ’, ὡς τὸ πάρος περ;
τὸν δ’ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
αἲ γὰρ δή, Εὔμαιε, θεοὶ τισαίατο λώβην,
ἣν οἵδ’ ὑβρίζοντες εικέα μηχανόωνται
οἴκ ἐν ἀλλοτρίῳ, οὐδ’ αἰδοῦς μοῖραν ἔχουσιν.
ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον,
ἀγχίμολον δέ σφ’ἦλθε Μελάνθιος, αἰπόλος αἰγῶν.
αἶγας ἄγων αἳ πᾶσι μετέπρεπον αἰπολίοισι,
δεῖπνον μνηστήρεσσι. δύω δ’ἅμ’ ἕποντο νομες.
καὶ τὰς μὲν κατέδησεν ὑπ’ αἰθούσ ἐριδούπῳ,
αὐτὸς δ’αὖτ’ Ὀδυσα προσηύδα κερτομίοισι·
ξεῖν’, ἔτι καὶ νῦν ἐνθάδ’ ἀνιήσεις κατ δῶμα
ἀνέρας αἰτίζων, ἀτὰρ οὐκ ἔξεισθα θύραζε;
πάντως οὐκέτι νῶϊ διακρινέεσθαι ΐω
πρὶν χειρῶν γεύσασθαι, ἐπεὶ σύ περ οὐ κατ κόσμον
αἰτίζεις· εἰσὶν δὲ καὶ ἄλλοθι δαῖτες Ἀχαιῶν.
ὣς φάτο, τὸν δ’οὔ τι προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς,
ἀλλ’ ἀκέων κίνησε κάρη, κακ βυσσοδομεύων.
τοῖσι δ’ἐπ τρίτος ἦλθε Φιλοίτιος, ὄρχαμος ἀνδρῶν,
βοῦν στεῖραν μνηστῆρσιν ἄγων καὶ πίονας αἶγας.
πορθμες δ’ἄρα τούς γε διήγαγον, οἵ τε καὶ ἄλλους
ἀνθρώπους πέμπουσιν, ὅτις σφέας εἰσαφίκηται.
καὶ τὰ μὲν εὖ κατέδησεν ὑπ’ αἰθούσ ἐριδούπῳ,
αὐτὸς δ’αὖτ’ ἐρέεινε συβώτην ἄγχι παραστάς·
τίς δὴ ὅδε ξεῖνος νέον εἰλήλουθε, συβῶτα,
ἡμέτερον πρὸς δῶμα; τέων δ’ἐξ εὔχεται εἶναι
ἀνδρῶν; ποῦ δέ νύ οἱ γενε καὶ πατρὶς ἄρουρα;
δύσμορος, τε οικε δέμας βασιλϊ ἄνακτι·
ἀλλ θεοὶ δυόωσι πολυπλάγκτους ἀνθρώπους,
ὁππότε καὶ βασιλεῦσιν ἐπικλώσωνται ϊζύν.
καὶ δεξιτερ δειδίσκετο χειρ παραστάς,
καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
χαῖρε, πάτερ ξεῖνε· γένοιτό τοι ἔς περ ὀπίσσω
ὄλβος· ἀτὰρ μὲν νῦν γε κακοῖς ἔχεαι πολέεσσι.
Ζεῦ πάτερ, οὔ τις σεῖο θεῶν ὀλοώτερος ἄλλος·
οὐκ ἐλεαίρεις ἄνδρας, ἐπὴν δὴ γείνεαι αὐτός,
μισγέμεναι κακότητι καὶ ἄλγεσι λευγαλέοισιν.
ἴδιον, ὡς ἐνόησα, δεδάκρυνται δέ μοι ὄσσε
μνησαμέν Ὀδυσος, ἐπεὶ καὶ κεῖνον ΐω
τοιάδε λαίφε’ ἔχοντα κατ’ ἀνθρώπους ἀλάλησθαι,
εἴ που ἔτι ζώει καὶ ὁρ φάος ελίοιο.
εἰ δ’ἤδη τέθνηκε καὶ εἰν ΐδαο δόμοισιν,
μοι ἔπειτ’ Ὀδυσος ἀμύμονος, ὅς μ’ἐπ βουσὶν
εἷσ’ ἔτι τυτθὸν όντα Κεφαλλήνων ἐν δήμῳ.
νῦν δ’αἱ μὲν γίνονται ἀθέσφατοι, οὐδέ κεν ἄλλως
ἀνδρί γ’ὑποσταχύοιτο βοῶν γένος εὐρυμετώπων·
τὰς δ’ἄλλοι με κέλονται ἀγινέμεναί σφισιν αὐτοῖς
ἔδμεναι· οὐδέ τι παιδὸς ἐν μεγάροις ἀλέγουσιν,
οὐδ’ ὄπιδα τρομέουσι θεῶν· μεμάασι γὰρ ἤδη
κτήματα δάσσασθαι δὴν οἰχομένοιο ἄνακτος.
αὐτὰρ ἐμοὶ τόδε θυμὸς ἐν στήθεσσι φίλοισι
πόλλ’ ἐπιδινεῖται· μάλα μὲν κακὸν υἷος όντος
ἄλλων δῆμον ἱκέσθαι όντ’ αὐτῇσι βόεσσιν,
ἄνδρας ἐς ἀλλοδαπούς· τὸ δὲ ῥίγιον, αὖθι μένοντα
βουσὶν ἐπ’ ἀλλοτρίῃσι καθήμενον ἄλγεα πάσχειν.
καί κεν δὴ πάλαι ἄλλον ὑπερμενέων βασιλήων
ἐξικόμην φεύγων, ἐπεὶ οὐκέτ’ ἀνεκτ πέλονται·
ἀλλ’ ἔτι τὸν δύστηνον ΐομαι, εἴ ποθεν ἐλθὼν
ἀνδρῶν μνηστήρων σκέδασιν κατ δώματα θείη.
τὸν δ’ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
βουκόλ’, ἐπ εὶ οὔτε κακ οὔτ’ ἄφρονι φωτ οικας,
γινώσκω δὲ καὶ αὐτὸς τοι πινυτ φρένας ἵκει,
τοὔνεκά τοι ἐρέω καὶ ἐπ μέγαν ὅρκον ὀμοῦμαι·
ἴστω νῦν Ζεὺς πρῶτα θεῶν ξενίη τε τράπεζα
ἱστίη τ’Ὀδυσος ἀμύμονος, ἣν ἀφικάνω,
σέθεν ἐνθάδ’ όντος ἐλεύσεται οἴκαδ’ Ὀδυσσεύς·
σοῖσιν δ’ὀφθαλμοῖσιν ἐπόψεαι, αἴ κ’ἐθέλῃσθα,
κτεινομένους μνηστῆρας, οἳ ἐνθάδε κοιρανέουσι.
τὸν δ’αὖτε προσέειπε βοῶν ἐπιβουκόλος ἀνήρ·
αἲ γὰρ τοῦτο, ξεῖνε, ἔπος τελέσειε Κρονίων·
γνοίης χ’οἵη ἐμ δύναμις καὶ χεῖρες ἕπονται.
ὣς δ’αὔτως Εὔμαιος ἐπεύξατο πᾶσι θεοῖσι
νοστῆσαι Ὀδυσα πολύφρονα ὅνδε δόμονδε.
ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον,
μνηστῆρες δ’ἄρα Τηλεμάχ θάνατόν τε μόρον τε
ἤρτυον· αὐτὰρ τοῖσιν ἀριστερὸς ἤλυθεν ὄρνις,
αἰετὸς ὑψιπέτης, ἔχε δὲ τρήρωνα πέλειαν.
τοῖσιν δ’Ἀμφίνομος ἀγορήσατο καὶ μετέειπεν·
φίλοι, οὐχ ἡμῖν συνθεύσεται ἥδε γε βουλή,
Τηλεμάχοιο φόνος· ἀλλ μνησώμεθα δαιτός.
ὣς ἔφατ’ Ἀμφίνομος, τοῖσιν δ’ἐπιήνδανε μῦθος.
ἐλθόντες δ’ἐς δώματ’ Ὀδυσσος θείοιο
χλαίνας μὲν κατέθεντο κατ κλισμούς τε θρόνους τε,
οἱ δ’ἱέρευον ϊς μεγάλους καὶ πίονας αἶγας,
ἵρευον δὲ σύας σιάλους καὶ βοῦν ἀγελαίην·
σπλάγχνα δ’ἄρ’ ὀπτήσαντες ἐνώμων, ἐν δέ τε οἶνον
κρητῆρσι κερόωντο· κύπελλα δὲ νεῖμε συβώτης.
σῖτον δέ σφ’ἐπένειμε Φιλοίτιος, ὄρχαμος ἀνδρῶν,
καλοῖς ἐν κανέοισιν, ῳνοχόει δὲ Μελανθεύς.
οἱ δ’ἐπ’ ὀνείαθ’ ἑτοῖμα προκείμενα χεῖρας αλλον.
Τηλέμαχος δ’Ὀδυσα καθίδρυε, κέρδεα νωμῶν,
ἐντὸς ϋσταθέος μεγάρου, παρ λάϊνον οὐδόν,
δίφρον εικέλιον καταθεὶς ὀλίγην τε τράπεζαν·
πὰρ δ’ἐτίθει σπλάγχνων μοίρας, ἐν δ’οἶνον ἔχευεν
ἐν δέπαϊ χρυσέῳ, καί μιν πρὸς μῦθον ειπεν·
ἐνταυθοῖ νῦν ἧσο μετ’ ἀνδράσιν οἰνοποτάζων·
κερτομίας δέ τοι αὐτὸς ἐγ καὶ χεῖρας ἀφέξω
πάντων μνηστήρων, ἐπεὶ οὔ τοι δήμιός ἐστιν
οἶκος ὅδ’, ἀλλ’ Ὀδυσος, ἐμοὶ δ’ἐκτήσατο κεῖνος.
ὑμεῖς δέ, μνηστῆρες, ἐπίσχετε θυμὸν ἐνιπῆς
καὶ χειρῶν, ἵνα μή τις ἔρις καὶ νεῖκος ὄρηται.
ὣς ἔφαθ’, οἱ δ’ἄρα πάντες ὀδὰξ ἐν χείλεσι φύντες
Τηλέμαχον θαύμαζον, θαρσαλέως ἀγόρευε.
τοῖσιν δ’Ἀντίνοος μετέφη, Εὐπείθεος υἱός·
καὶ χαλεπόν περ όντα δεχώμεθα μῦθον, Ἀχαιοί,
Τηλεμάχου· μάλα δ’ἧμιν ἀπειλήσας ἀγορεύει.
οὐ γὰρ Ζεὺς εἴασε Κρονίων· τῶ κέ μιν ἤδη
παύσαμεν ἐν μεγάροισι, λιγύν περ όντ’ ἀγορητήν.
ὣς ἔφατ’ Ἀντίνοος· δ’ἄρ’ οὐκ ἐμπάζετο μύθων.
κήρυκες δ’ἀν ἄστυ θεῶν ερὴν ἑκατόμβην
ἦγον· τοὶ δ’ἀγέροντο κάρη κομόωντες Ἀχαιοὶ
ἄλσος ὕπο σκιερὸν ἑκατηβόλου Ἀπόλλωνος.
οἱ δ’ἐπεὶ ὤπτησαν κρέ’ ὑπέρτερα καὶ ἐρύσαντο,
μοίρας δασσάμενοι δαίνυντ’ ἐρικυδέα δαῖτα·
πὰρ δ’ἄρ’ Ὀδυσσϊ μοῖραν θέσαν οἳ πονέοντο
ἴσην, ὡς αὐτοί περ ἐλάγχανον· ὣς γὰρ ἀνώγει
Τηλέμαχος, φίλος υἱὸς Ὀδυσσος θείοιο.
μνηστῆρας δ’οὐ πάμπαν ἀγήνορας εἴα Ἀθήνη
λώβης ἴσχεσθαι θυμαλγέος, ὄφρ’ ἔτι μᾶλλον
δύη ἄχος κραδίην Λαερτιάδην Ὀδυσα.
ἦν δέ τις ἐν μνηστῆρσιν ἀνὴρ ἀθεμίστια εἰδώς,
Κτήσιππος δ’ὄνομ’ ἔσκε, Σάμ δ’ἐν οἰκία ναῖεν·
ὃς δή τοι κτεάτεσσι πεποιθὼς πατρὸς οῖο
μνάσκετ’ Ὀδυσσος δὴν οἰχομένοιο δάμαρτα.
ὅς ῥα τότε μνηστῆρσιν ὑπερφιάλοισι μετηύδα·
κέκλυτέ μευ, μνηστῆρες ἀγήνορες, ὄφρα τι εἴπω·
μοῖραν μὲν δὴ ξεῖνος ἔχει πάλαι, ὡς ἐπέοικεν,
ἴσην· οὐ γὰρ καλὸν ἀτέμβειν οὐδ δίκαιον
ξείνους Τηλεμάχου, ὅς κεν τάδε δώμαθ’ ἵκηται.
ἀλλ’ ἄγε οἱ καὶ ἐγ δῶ ξείνιον, ὄφρα καὶ αὐτὸς
λοετροχό δώ γέρας έ τῳ ἄλλ
δμώων, οἳ κατ δώματ’ Ὀδυσσος θείοιο.
ὣς εἰπὼν ἔρριψε βοὸς πόδα χειρ παχείῃ.
κείμενον ἐκ κανέοιο λαβών· δ’ἀλεύατ’ Ὀδυσσεὺς
ἦκα παρακλίνας κεφαλήν, μείδησε δὲ θυμ
σαρδάνιον μάλα τοῖον· δ’εὔδμητον βάλε τοῖχον.
Κτήσιππον δ’ἄρα Τηλέμαχος ἠνίπαπε μύθῳ·
Κτήσιππ’, μάλα τοι τόδε κέρδιον ἔπλετο θυμῷ·
οὐκ ἔβαλες τὸν ξεῖνον· ἀλεύατο γὰρ βέλος αὐτός.
γάρ κέν σε μέσον βάλον ἔγχεϊ ὀξυόεντι,
καί κέ τοι ἀντ γάμοιο πατὴρ τάφον ἀμφεπονεῖτο
ἐνθάδε. τῶ μή τίς μοι εικείας ἐν οἴκ
φαινέτω· ἤδη γὰρ νοέω καὶ οἶδα ἕκαστα,
ἐσθλά τε καὶ τὰ χέρεια· πάρος δ’ἔτι νήπιος α.
ἀλλ’ ἔμπης τάδε μὲν καὶ τέτλαμεν εἰσορόωντες,
μήλων σφαζομένων οἴνοιό τε πινομένοιο
καὶ σίτου· χαλεπὸν γὰρ ἐρυκακέειν ἕνα πολλούς.
ἀλλ’ ἄγε μηκέτι μοι κακ ῥέζετε δυσμενέοντες·
εἰ δ’ἤδη μ’αὐτὸν κτεῖναι μενεαίνετε χαλκῷ,
καί κε τὸ βουλοίμην, καί κεν πολ κέρδιον εἴη
τεθνάμεν τάδε γ’αἰὲν εικέα ἔργ’ ὁράασθαι,
ξείνους τε στυφελιζομένους δμῳάς τε γυναῖκας
ῥυστάζοντας εικελίως κατ δώματα καλά.
ὣς ἔφαθ’, οἱ δ’ἄρα πάντες ἀκὴν ἐγένοντο σιωπῇ·
ὀψ δὲ δὴ μετέειπε Δαμαστορίδης Ἀγέλαος·
φίλοι, οὐκ ἂν δή τις ἐπ ῥηθέντι δικαί
ἀντιβίοις ἐπέεσσι καθαπτόμενος χαλεπαίνοι·
μήτε τι τὸν ξεῖνον στυφελίζετε μήτε τιν’ ἄλλον
δμώων, οἳ κατ δώματ’ Ὀδυσσος θείοιο.
Τηλεμάχ δέ κε μῦθον ἐγ καὶ μητέρι φαίην
ἤπιον, εἴ σφωϊν κραδί ἅδοι ἀμφοτέροιϊν.
ὄφρα μὲν ὑμῖν θυμὸς ἐν στήθεσσιν ώλπει
νοστῆσαι Ὀδυσα πολύφρονα ὅνδε δόμονδε,
τόφρ’ οὔ τις νέμεσις μενέμεν τ’ἦν ἰσχέμεναί τε
μνηστῆρας κατ δώματ’, ἐπεὶ τόδε κέρδιον εν,
εἰ νόστησ’ Ὀδυσεὺς καὶ ὑπότροπος ἵκετο δῶμα·
νῦν δ’ἤδη τόδε δῆλον, ὅτ’ οὐκέτι νόστιμός ἐστιν.
ἀλλ’ ἄγε, σῇ τάδε μητρ παρεζόμενος κατάλεξον,
γήμασθ’ ὅς τις ἄριστος ἀνὴρ καὶ πλεῖστα πόρῃσιν,
ὄφρα σὺ μὲν χαίρων πατρώϊα πάντα νέμηαι,
ἔσθων καὶ πίνων, δ’ἄλλου δῶμα κομίζῃ.
τὸν δ’αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
οὐ μὰ Ζῆν’, Ἀγέλαε, καὶ ἄλγεα πατρὸς ἐμοῖο,
ὅς που τῆλ’ Ἰθάκης ἔφθιται ἀλάληται,
οὔ τι διατρίβω μητρὸς γάμον, ἀλλ κελεύω
γήμασθ’ κ’ἐθέλῃ, ποτ δ’ἄσπετα δῶρα δίδωμι.
αἰδέομαι δ’ἀέκουσαν ἀπ μεγάροιο δίεσθαι
μύθ ἀναγκαίῳ· μὴ τοῦτο θεὸς τελέσειεν.
ὣς φάτο Τηλέμαχος· μνηστῆρσι δὲ Παλλὰς Ἀθήνη
ἄσβεστον γέλω ὧρσε, παρέπλαγξεν δὲ νόημα.
οἱ δ’ἤδη γναθμοῖσι γελώων ἀλλοτρίοισιν,
αἱμοφόρυκτα δὲ δὴ κρέα ἤσθιον· ὄσσε δ’ἄρα σφέων
δακρυόφιν πίμπλαντο, γόον δ’ὠΐετο θυμός.
τοῖσι δὲ καὶ μετέειπε Θεοκλύμενος θεοειδής·
δειλοί, τί κακὸν τόδε πάσχετε; νυκτ μὲν ὑμέων
εἰλύαται κεφαλαί τε πρόσωπά τε νέρθε τε γοῦνα.
οἰμωγ δὲ δέδηε, δεδάκρυνται δὲ παρειαί,
αἵματι δ’ἐρράδαται τοῖχοι καλαί τε μεσόδμαι·
εἰδώλων δὲ πλέον πρόθυρον, πλείη δὲ καὶ αὐλή,
εμένων Ἔρεβόσδε ὑπ ζόφον· έλιος δὲ
οὐρανοῦ ἐξαπόλωλε, κακ δ’ἐπιδέδρομεν ἀχλύς.
ὣς ἔφαθ’, οἱ δ’ἄρα πάντες ἐπ’ αὐτ ἡδ γέλασσαν.
τοῖσιν δ’Εὐρύμαχος, Πολύβου πάϊς, ἦρχ’ ἀγορεύειν·
ἀφραίνει ξεῖνος νέον ἄλλοθεν εἰληλουθώς.
ἀλλά μιν αἶψα, νέοι, δόμου ἐκπέμψασθε θύραζε
εἰς ἀγορὴν ἔρχεσθαι, ἐπεὶ τάδε νυκτ ΐσκει.
τὸν δ’αὖτε προσέειπε Θεοκλύμενος θεοειδής·
Εὐρύμαχ’, οὔ τί σ’ἄνωγα ἐμοὶ πομπας ὀπάζειν·
εἰσί μοι ὀφθαλμοί τε καὶ οὔατα καὶ πόδες ἄμφω
καὶ νόος ἐν στήθεσσι τετυγμένος οὐδὲν εικής.
τοῖς ἔξειμι θύραζε, ἐπεὶ νοέω κακὸν ὔμμιν
ἐρχόμενον, τό κεν οὔ τις ὑπεκφύγοι οὐδ’ ἀλέαιτο
μνηστήρων, οἳ δῶμα κάτ’ ἀντιθέου Ὀδυσος
ἀνέρας ὑβρίζοντες ἀτάσθαλα μηχανάασθε.
ὣς εἰπὼν ἐξῆλθε δόμων εὖ ναιεταόντων,
ἵκετο δ’ἐς Πείραιον, μιν πρόφρων ὑπέδεκτο.
μνηστῆρες δ’ἄρα πάντες ἐς ἀλλήλους ὁρόωντες
Τηλέμαχον ἐρέθιζον, ἐπ ξείνοις γελόωντες·
ὦδε δέ τις εἴπεσκε νέων ὑπερηνορεόντων·
Τηλέμαχ’, οὔ τις σεῖο κακοξεινώτερος ἄλλος·
οἷον μέν τινα τοῦτον ἔχεις ἐπίμαστον ἀλήτην,
σίτου καὶ οἴνου κεχρημένον, οὐδέ τι ἔργων
ἔμπαιον οὐδ βίης, ἀλλ’ αὔτως ἄχθος ἀρούρης.
ἄλλος δ’αὖτέ τις οὗτος ἀνέστη μαντεύεσθαι.
ἀλλ’ εἴ μοί τι πίθοιο, τό κεν πολ κέρδιον εἴη·
τοὺς ξείνους ἐν νη πολυκλήϊδι βαλόντες
ἐς Σικελοὺς πέμψωμεν, ὅθεν κέ τοι ἄξιον ἄλφοι.
ὣς ἔφασαν μνηστῆρες· δ’οὐκ ἐμπάζετο μύθων,
ἀλλ’ ἀκέων πατέρα προσεδέρκετο, δέγμενος αἰεί,
ὁππότε δὴ μνηστῆρσιν ἀναιδέσι χεῖρας ἐφήσει.
δὲ κατ’ ἄντηστιν θεμένη περικαλλέα δίφρον
κούρη Ἰκαρίοιο, περίφρων Πηνελόπεια,
ἀνδρῶν ἐν μεγάροισιν ἑκάστου μῦθον ἄκουε.
δεῖπνον μὲν γάρ τοί γε γελώοντες τετύκοντο
ἡδ τε καὶ μενοεικές, ἐπεὶ μάλα πόλλ’ έρευσαν·
δόρπου δ’οὐκ ἄν πως ἀχαρίστερον ἄλλο γένοιτο,
οἷον δὴ τάχ’ ἔμελλε θε καὶ καρτερὸς ἀνὴρ
θησέμεναι· πρότεροι γὰρ εικέα μηχανόωντο.