Audio and text annotations licensed as CC-BY, © 2016 David Chamberlain. Click a line, and/or use up/down arrows. The audio works best in Chrome or Firefox.

Index

αὐτὰρ ἐν μεγάρ ὑπελείπετο δῖος Ὀδυσσεύς,
μνηστήρεσσι φόνον σὺν Ἀθήν μερμηρίζων·
αἶψα δὲ Τηλέμαχον ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
Τηλέμαχε, χρὴ τεύχε’ ἀρήϊα κατθέμεν εἴσω
πάντα μάλ’· αὐτὰρ μνηστῆρας μαλακοῖς ἐπέεσσι
παρφάσθαι, ὅτε κέν σε μεταλλῶσιν ποθέοντες·
ἐκ καπνοῦ κατέθηκ’, ἐπεὶ οὐκέτι τοῖσιν ῴκει
οἷά ποτε Τροίηνδε κιὼν κατέλειπεν Ὀδυσσεύς,
ἀλλ κατῄκισται, ὅσσον πυρὸς ἵκετ’ ϋτμή.
πρὸς δ’ἔτι καὶ τόδε μεῖζον ἐν φρεσὶν ἔμβαλε δαίμων
μή πως οἰνωθέντες, ἔριν στήσαντες ἐν ὑμῖν,
ἀλλήλους τρώσητε καταισχύνητέ τε δαῖτα
καὶ μνηστύν· αὐτὸς γὰρ ἐφέλκεται ἄνδρα σίδηρος.
ὣς φάτο, Τηλέμαχος δὲ φίλ ἐπεπείθετο πατρί,
ἐκ δὲ καλεσσάμενος προσέφη τροφὸν Εὐρύκλειαν·
μαῖ’, ἄγε δή μοι ἔρυξον ἐν μεγάροισι γυναῖκας,
ὄφρα κεν ἐς θάλαμον καταθείομαι ἔντεα πατρὸς
καλά, τά μοι κατ οἶκον ἀκηδέα καπνὸς ἀμέρδει
πατρὸς ἀποιχομένοιο· ἐγ δ’ἔτι νήπιος α.
νῦν δ’ἐθέλω καταθέσθαι, ἵν’ οὐ πυρὸς ἵξετ’ ϋτμή.
τὸν δ’αὖτε προσέειπε φίλη τροφὸς Εὐρύκλεια·
αἲ γὰρ δή ποτε, τέκνον, ἐπιφροσύνας ἀνέλοιο
οἴκου κήδεσθαι καὶ κτήματα πάντα φυλάσσειν.
ἀλλ’ ἄγε, τίς τοι ἔπειτα μετοιχομένη φάος οἴσει;
δμῳὰς δ’οὐκ εἴας προβλωσκέμεν, αἵ κεν ἔφαινον.
τὴν δ’αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
ξεῖνος ὅδ’· οὐ γὰρ εργὸν ἀνέξομαι ὅς κεν ἐμῆς γε
χοίνικος ἅπτηται, καὶ τηλόθεν εἰληλουθώς.
ὣς ἄρ’ ἐφώνησεν, τῇ δ’ἄπτερος ἔπλετο μῦθος.
κλήϊσεν δὲ θύρας μεγάρων εὖ ναιεταόντων.
τὼ δ’ἄρ’ ἀναΐξαντ’ Ὀδυσεὺς καὶ φαίδιμος υἱὸς
ἐσφόρεον κόρυθάς τε καὶ ἀσπίδας ὀμφαλοέσσας
ἔγχεά τ’ὀξυόεντα· πάροιθε δὲ Παλλὰς Ἀθήνη,
χρύσεον λύχνον ἔχουσα, φάος περικαλλὲς ἐποίει.
δὴ τότε Τηλέμαχος προσεφώνεεν ὃν πατέρ’ αἶψα·
πάτερ, μέγα θαῦμα τόδ’ ὀφθαλμοῖσιν ὁρῶμαι.
ἔμπης μοι τοῖχοι μεγάρων καλαί τε μεσόδμαι,
εἰλάτιναί τε δοκοί, καὶ κίονες ὑψόσ’ ἔχοντες
φαίνοντ’ ὀφθαλμοῖς ὡς εἰ πυρὸς αἰθομένοιο.
μάλα τις θεὸς ἔνδον, οἳ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσι.
τὸν δ’ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
σίγα καὶ κατ σὸν νόον ἴσχανε μηδ’ ἐρέεινε·
αὕτη τοι δίκη ἐστ θεῶν, οἳ Ὄλυμπον ἔχουσιν.
ἀλλ σὺ μὲν κατάλεξαι, ἐγ δ’ὑπολείψομαι αὐτοῦ,
ὄφρα κ’ἔτι δμῳὰς καὶ μητέρα σὴν ἐρεθίζω·
δέ μ’ὀδυρομένη εἰρήσεται ἀμφὶς ἕκαστα.
ὣς φάτο, Τηλέμαχος δὲ διὲκ μεγάροιο βεβήκει
κείων ἐς θάλαμον, δαΐδων ὕπο λαμπομενάων,
ἔνθα πάρος κοιμᾶθ’, ὅτε μιν γλυκὺς ὕπνος ἱκάνοι·
ἔνθ’ ἄρα καὶ τότ’ ἔλεκτο καὶ δῖαν ἔμιμνεν.
αὐτὰρ ἐν μεγάρ ὑπελείπετο δῖος Ὀδυσσεύς,
μνηστήρεσσι φόνον σὺν Ἀθήν μερμηρίζων.
δ’ἴεν ἐκ θαλάμοιο περίφρων Πηνελόπεια,
Ἀρτέμιδι ἰκέλη χρυσ Ἀφροδίτῃ.
τῇ παρ μὲν κλισίην πυρ κάτθεσαν, ἔνθ’ ἄρ’ ἐφῖζε,
δινωτὴν ἐλέφαντι καὶ ἀργύρῳ· ἥν ποτε τέκτων
ποίησ’ Ἰκμάλιος, καὶ ὑπ θρῆνυν ποσὶν ἧκε
προσφυέ’ ἐξ αὐτῆς, ὅθ’ ἐπ μέγα βάλλετο κῶας.
ἔνθα καθέζετ’ ἔπειτα περίφρων Πηνελόπεια.
ἦλθον δὲ δμῳαὶ λευκώλενοι ἐκ μεγάροιο.
αἱ δ’ἀπ μὲν σῖτον πολὺν ᾕρεον ἠδ τραπέζας
καὶ δέπα, ἔνθεν ἄρ’ ἄνδρες ὑπερμενέοντες ἔπινον·
πῦρ δ’ἀπ λαμπτήρων χαμάδις βάλον, ἄλλα δ’ἐπ’ αὐτῶν
νήησαν ξύλα πολλά, φόως ἔμεν ἠδ θέρεσθαι.
δ’Ὀδυσῆ’ ἐνένιπε Μελανθ δεύτερον αὖτις·
ξεῖν’, ἔτι καὶ νῦν ἐνθάδ’ ἀνιήσεις δι νύκτα
δινεύων κατ οἶκον, ὀπιπεύσεις δὲ γυναῖκας;
ἀλλ’ ἔξελθε θύραζε, τάλαν, καὶ δαιτὸς ὄνησο·
τάχα καὶ δαλ βεβλημένος εἶσθα θύραζε.
τὴν δ’ἄρ’ ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
δαιμονίη, τί μοι ὦδ’ ἐπέχεις κεκοτηότι θυμῷ;
ὅτι δὴ ῥυπόω, κακ δὲ χρο εἵματα εἷμαι,
πτωχεύω δ’ἀν δῆμον; ἀναγκαίη γὰρ ἐπείγει.
τοιοῦτοι πτωχοὶ καὶ ἀλήμονες ἄνδρες ασι
καὶ γὰρ ἐγώ ποτε οἶκον ἐν ἀνθρώποισιν ἔναιον
ὄλβιος ἀφνειὸν καὶ πολλάκι δόσκον ἀλήτῃ,
τοί ὁποῖος οι καὶ ὅτευ κεχρημένος ἔλθοι·
ἦσαν δὲ δμῶες μάλα μυρίοι, ἄλλα τε πολλ
οἷσίν τ’εὖ ζώουσι καὶ ἀφνειοὶ καλέονται.
ἀλλ Ζεὺς ἀλάπαξε Κρονίων· ἤθελε γάρ που·
τῶ νῦν μή ποτε καὶ σύ, γύναι, ἀπ πᾶσαν ὀλέσσῃς
ἀγλαΐην, τῇ νῦν γε μετ δμῳῇσι κέκασσαι·
μή πώς τοι δέσποινα κοτεσσαμένη χαλεπήνῃ,
Ὀδυσεὺς ἔλθῃ· ἔτι γὰρ καὶ ἐλπίδος αἶσα.
εἰ δ’ὁ μὲν ὣς ἀπόλωλε καὶ οὐκέτι νόστιμός ἐστιν,
ἀλλ’ ἤδη παῖς τοῖος Ἀπόλλωνός γε ἕκητι,
Τηλέμαχος· τὸν δ’οὔ τις ἐν μεγάροισι γυναικῶν
λήθει ἀτασθάλλουσ’, ἐπεὶ οὐκέτι τηλίκος ἐστίν.
ὣς φάτο, τοῦ δ’ἤκουσε περίφρων Πηνελόπεια,
ἀμφίπολον δ’ἐνένιπεν ἔπος τ’ἔφατ’ ἔκ τ’ὀνόμαζε·
πάντως, θαρσαλέη, κύον ἀδδεές, οὔ τί με λήθεις
ἔρδουσα μέγα ἔργον, σῇ κεφαλ ἀναμάξεις·
πάντα γὰρ εὖ ᾔδησθ’, ἐπεὶ ἐξ ἐμεῦ ἔκλυες αὐτῆς
ὡς τὸν ξεῖνον ἔμελλον ἐν μεγάροισιν ἐμοῖσιν
ἀμφ πόσει εἴρεσθαι, ἐπεὶ πυκινῶς ἀκάχημαι.
ῥα καὶ Εὐρυνόμην ταμίην πρὸς μῦθον ειπεν·
Εὐρυνόμη, φέρε δὴ δίφρον καὶ κῶας ἐπ’ αὐτοῦ,
ὄφρα καθεζόμενος εἴπ ἔπος ἠδ’ ἐπακούσ
ξεῖνος ἐμέθεν· ἐθέλω δέ μιν ἐξερέεσθαι.
ὣς ἔφαθ’, δὲ μάλ’ ὀτραλέως κατέθηκε φέρουσα
δίφρον ΰξεστον καὶ ἐπ’ αὐτ κῶας ἔβαλλεν·
ἔνθα καθέζετ’ ἔπειτα πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς.
τοῖσι δὲ μύθων ἦρχε περίφρων Πηνελόπεια·
ξεῖνε, τὸ μέν σε πρῶτον ἐγὼν εἰρήσομαι αὐτή·
τίς πόθεν εἶς ἀνδρῶν; πόθι τοι πόλις ἠδ τοκες;
τὴν δ’ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
γύναι, οὐκ ἄν τίς σε βροτῶν ἐπ’ ἀπείρονα γαῖαν
νεικέοι· γάρ σευ κλέος οὐρανὸν εὐρὺν ἱκάνει,
ὥς τέ τευ βασιλος ἀμύμονος, ὅς τε θεουδὴς
ἀνδράσιν ἐν πολλοῖσι καὶ ἰφθίμοισιν ἀνάσσων
εὐδικίας ἀνέχῃσι, φέρῃσι δὲ γαῖα μέλαινα
πυροὺς καὶ κριθάς, βρίθῃσι δὲ δένδρεα καρπῷ,
τίκτ δ’ἔμπεδα μῆλα, θάλασσα δὲ παρέχ ἰχθῦς
ἐξ εὐηγεσίης, ἀρετῶσι δὲ λαοὶ ὑπ’ αὐτοῦ.
τῶ ἐμ νῦν τὰ μὲν ἄλλα μετάλλα σῷ ἐν οἴκῳ,
μηδ’ ἐμὸν ἐξερέεινε γένος καὶ πατρίδα γαῖαν,
μή μοι μᾶλλον θυμὸν ἐνιπλήσῃς ὀδυνάων
μνησαμέν μάλα δ’εἰμ πολύστονος· οὐδέ τί με χρὴ
οἴκ ἐν ἀλλοτρί γοόωντά τε μυρόμενόν τε
ἧσθαι, ἐπεὶ κάκιον πενθήμεναι ἄκριτον αἰεί·
μή τίς μοι δμῳῶν νεμεσήσεται, σύ γ’αὐτή,
φῇ δὲ δάκρυ πλώειν βεβαρηότα με φρένας οἴνῳ.
τὸν δ’ἠμείβετ’ ἔπειτα περίφρων Πηνελόπεια·
ξεῖν’, ἤτοι μὲν ἐμὴν ἀρετὴν εἶδός τε δέμας τε
ὤλεσαν ἀθάνατοι, ὅτε Ἴλιον εἰσανέβαινον
Ἀργεῖοι, μετ τοῖσι δ’ ἐμὸς πόσις εν Ὀδυσσεύς
εἰ κεῖνός γ’ἐλθὼν τὸν ἐμὸν βίον ἀμφιπολεύοι,
μεῖζον κε κλέος εἴη ἐμὸν καὶ κάλλιον οὕτω.
νῦν δ’ἄχομαι· τόσα γάρ μοι ἐπέσσευεν κακ δαίμων.
ὅσσοι γὰρ νήσοισιν ἐπικρατέουσιν ἄριστοι,
Δουλιχί τε Σάμ τε καὶ ὑλήεντι Ζακύνθῳ,
οἵ τ’αὐτὴν Ἰθάκην εὐδείελον ἀμφινέμονται,
οἵ μ’ἀεκαζομένην μνῶνται, τρύχουσι δὲ οἶκον.
τῶ οὔτε ξείνων ἐμπάζομαι οὔθ’ ἱκετάων
οὔτε τι κηρύκων, οἳ δημιοεργοὶ ασιν·
ἀλλ’ Ὀδυσα ποθέουσα φίλον κατατήκομαι ἦτορ.
οἱ δὲ γάμον σπεύδουσιν· ἐγ δὲ δόλους τολυπεύω.
φᾶρος μέν μοι πρῶτον ἐνέπνευσε φρεσ δαίμων,
στησαμένη μέγαν ἱστόν, ἐν μεγάροισιν ὕφαινον,
λεπτὸν καὶ περίμετρον· ἄφαρ δ’αὐτοῖς μετέειπον·
κοῦροι, ἐμοὶ μνηστῆρες, ἐπεὶ θάνε δῖος Ὀδυσσεύς,
μίμνετ’ ἐπειγόμενοι τὸν ἐμὸν γάμον, εἰς κε φᾶρος
ἐκτελέσω μή μοι μεταμώνια νήματ’ ὄληται
Λαέρτ ἥρωϊ ταφήϊον, εἰς ὅτε κέν μιν
μοῖρ’ ὀλο καθέλῃσι τανηλεγέος θανάτοιο·
μή τίς μοι κατ δῆμον Ἀχαιϊάδων νεμεσήσῃ,
αἴ κεν ἄτερ σπείρου κεῖται πολλ κτεατίσσας.
ὣς ἐφάμην, τοῖσιν δ’ἐπεπείθετο θυμὸς ἀγήνωρ.
ἔνθα καὶ ἠματίη μὲν ὑφαίνεσκον μέγαν ἱστόν,
νύκτας δ’ἀλλύεσκον, ἐπὴν δαΐδας παραθείμην.
ὣς τρίετες μὲν ἔληθον ἐγ καὶ ἔπειθον Ἀχαιούς·
ἀλλ’ ὅτε τέτρατον ἦλθεν ἔτος καὶ ἐπήλυθον ὦραι,
μηνῶν φθινόντων, περ δ’ἤματα πόλλ’ ἐτελέσθη,
καὶ τότε δή με δι δμῳάς, κύνας οὐκ ἀλεγούσας,
εἷλον ἐπελθόντες καὶ ὁμόκλησαν ἐπέεσσιν.
ὣς τὸ μὲν ἐξετέλεσσα, καὶ οὐκ ἐθέλουσ’, ὑπ’ ἀνάγκης·
νῦν δ’οὔτ’ ἐκφυγέειν δύναμαι γάμον οὔτε τιν’ ἄλλην
μῆτιν ἔθ’ εὑρίσκω· μάλα δ’ὀτρύνουσι τοκες
γήμασθ’, ἀσχαλά δὲ πάϊς βίοτον κατεδόντων,
γινώσκων· ἤδη γὰρ ἀνὴρ οἶός τε μάλιστα
οἴκου κήδεσθαι, τῷ τε Ζεὺς ὄλβον ὀπάζει.
ἀλλ καὶ ὥς μοι εἰπ τεὸν γένος, ὁππόθεν ἐσσί.
οὐ γὰρ ἀπ δρυός ἐσσι παλαιφάτου οὐδ’ ἀπ πέτρης.
τὴν δ’ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
γύναι αἰδοίη Λαερτιάδεω Ὀδυσος,
οὐκέτ’ ἀπολλήξεις τὸν ἐμὸν γόνον ἐξερέουσα;
ἀλλ’ ἔκ τοι ἐρέω· μέν μ’ἀχέεσσί γε δώσεις
πλείοσιν ἔχομαι· γὰρ δίκη, ὁππότε πάτρης
ἧς ἀπέῃσιν ἀνὴρ τόσσον χρόνον ὅσσον ἐγ νῦν,
πολλ βροτῶν ἐπ ἄστε’ ἀλώμενος, ἄλγεα πάσχων·
ἀλλ καὶ ὣς ἐρέω μ’ἀνείρεαι ἠδ μεταλλᾷς.
Κρήτη τις γαῖ’ ἔστι, μέσ ἐν οἴνοπι πόντῳ,
καλ καὶ πίειρα, περίρρυτος· ἐν δ’ἄνθρωποι
πολλοί, ἀπειρέσιοι, καὶ ἐννήκοντα πόληες.
ἄλλη δ’ἄλλων γλῶσσα μεμιγμένη· ἐν μὲν Ἀχαιοί,
ἐν δ’Ἐτεόκρητες μεγαλήτορες, ἐν δὲ Κύδωνες,
Δωριέες τε τριχάϊκες δῖοί τε Πελασγοί.
τῇσι δ’ἐν Κνωσός, μεγάλη πόλις, ἔνθα τε Μίνως
ἐννέωρος βασίλευε Διὸς μεγάλου αριστής,
πατρὸς ἐμοῖο πατήρ, μεγαθύμου Δευκαλίωνος
Δευκαλίων δ’ἐμ τίκτε καὶ Ἰδομενα ἄνακτα·
ἀλλ’ μὲν ἐν νήεσσι κορωνίσιν Ἴλιον εἴσω
ᾤχεθ’ ἅμ’ Ἀτρεΐδῃσιν, ἐμοὶ δ’ὄνομα κλυτὸν Αἴθων,
ὁπλότερος γενεῇ· δ’ἄρα πρότερος καὶ ἀρείων.
ἔνθ’ Ὀδυσα ἐγὼν ἰδόμην καὶ ξείνια δῶκα.
καὶ γὰρ τὸν Κρήτηνδε κατήγαγεν ἲς ἀνέμοιο,
έμενον Τροίηνδε παραπλάγξασα Μαλειῶν·
στῆσε δ’ἐν Ἀμνισῷ, ὅθι τε σπέος Εἰλειθυίης,
ἐν λιμέσιν χαλεποῖσι, μόγις δ’ὑπάλυξεν έλλας.
αὐτίκα δ’Ἰδομενα μετάλλα ἄστυδ’ ἀνελθών·
ξεῖνον γάρ οἱ ἔφασκε φίλον τ’ἔμεν αἰδοῖόν τε.
τῷ δ’ἤδη δεκάτη ἑνδεκάτη πέλεν ὼς
οἰχομέν σὺν νηυσ κορωνίσιν Ἴλιον εἴσω.
τὸν μὲν ἐγ πρὸς δώματ’ ἄγων ἐξείνισσα,
ἐνδυκέως φιλέων, πολλῶν κατ οἶκον όντων·
καί οἱ τοῖς ἄλλοις ἑτάροις, οἳ ἅμ’ αὐτ ἕποντο,
δημόθεν ἄλφιτα δῶκα καὶ αἴθοπα οἶνον ἀγείρας
καὶ βοῦς ἱρεύσασθαι, ἵνα πλησαίατο θυμόν.
ἔνθα δυώδεκα μὲν μένον ἤματα δῖοι Ἀχαιοί·
εἴλει γὰρ Βορέης ἄνεμος μέγας οὐδ’ ἐπ γαί
εἴα ἵστασθαι, χαλεπὸς δέ τις ὤρορε δαίμων.
τῇ τρισκαιδεκάτ δ’ἄνεμος πέσε, τοὶ δ’ἀνάγοντο.
ἴσκε ψεύδεα πολλ λέγων ἐτύμοισιν ὁμοῖα·
τῆς δ’ἄρ’ ἀκουούσης ῥέε δάκρυα, τήκετο δὲ χρώς·
ὡς δὲ χιὼν κατατήκετ’ ἐν ἀκροπόλοισιν ὄρεσσιν,
ἥν τ’Εὖρος κατέτηξεν, ἐπὴν Ζέφυρος καταχεύῃ·
τηκομένης δ’ἄρα τῆς ποταμοὶ πλήθουσι ῥέοντες·
ὣς τῆς τήκετο καλ παρήϊα δάκρυ χεούσης,
κλαιούσης ἑὸν ἄνδρα παρήμενον. αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς
θυμ μὲν γοόωσαν ὴν ἐλέαιρε γυναῖκα,
ὀφθαλμοὶ δ’ὡς εἰ κέρα ἕστασαν σίδηρος
ἀτρέμας ἐν βλεφάροισι· δόλ δ’ὅ γε δάκρυα κεῦθεν.
δ’ἐπεὶ οὖν τάρφθη πολυδακρύτοιο γόοιο,
ἐξαῦτίς μιν ἔπεσσιν ἀμειβομένη προσέειπε·
νῦν μὲν δή σευ, ξεῖνέ γ’, ὀΐω πειρήσεσθαι,
εἰ ἐτεὸν δὴ κεῖθι σὺν ἀντιθέοις ἑτάροισι
ξείνισας ἐν μεγάροισιν ἐμὸν πόσιν, ὡς ἀγορεύεις.
εἰπέ μοι ὁπποῖ’ ἄσσα περ χρο εἵματα ἕστο,
αὐτός θ’οἷος ην, καὶ ἑταίρους, οἵ οἱ ἕποντο.
τὴν δ’ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
γύναι, ἀργαλέον τόσσον χρόνον ἀμφὶς όντα
εἰπέμεν· ἤδη γάρ οἱ εικοστὸν ἔτος ἐστὶν
ἐξ οὗ κεῖθεν ἔβη καὶ ἐμῆς ἀπελήλυθε πάτρης·
αὐτάρ τοι ἐρέω ὥς μοι ἰνδάλλεται ἦτορ.
χλαῖναν πορφυρέην οὔλην ἔχε δῖος Ὀδυσσεύς,
διπλῆν· ἐν δ’ἄρα οἱ περόνη χρυσοῖο τέτυκτο
αὐλοῖσιν διδύμοισι· πάροιθε δὲ δαίδαλον εν·
ἐν προτέροισι πόδεσσι κύων ἔχε ποικίλον ἐλλόν,
ἀσπαίροντα λάων· τὸ δὲ θαυμάζεσκον ἅπαντες,
ὡς οἱ χρύσεοι ὄντες μὲν λάε νεβρὸν ἀπάγχων,
αὐτὰρ ἐκφυγέειν μεμαὼς ἤσπαιρε πόδεσσι.
τὸν δὲ χιτῶν’ ἐνόησα περ χρο σιγαλόεντα,
οἷόν τε κρομύοιο λοπὸν κάτα ἰσχαλέοιο·
τὼς μὲν ην μαλακός, λαμπρὸς δ’ἦν έλιος ὥς·
μὲν πολλαί γ’αὐτὸν ἐθηήσαντο γυναῖκες.
ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δ’ἐν φρεσ βάλλεο σῇσιν·
οὐκ οἶδ’ εἰ τάδε ἕστο περ χρο οἴκοθ’ Ὀδυσσεύς,
τις ἑταίρων δῶκε θοῆς ἐπ νηὸς όντι,
τίς που καὶ ξεῖνος, ἐπεὶ πολλοῖσιν Ὀδυσσεὺς
ἔσκε φίλος· παῦροι γὰρ Ἀχαιῶν ἦσαν ὁμοῖοι.
καί οἱ ἐγ χάλκειον ορ καὶ δίπλακα δῶκα
καλὴν πορφυρέην καὶ τερμιόεντα χιτῶνα,
αἰδοίως δ’ἀπέπεμπον ϋσσέλμου ἐπ νηός.
καὶ μέν οἱ κῆρυξ ὀλίγον προγενέστερος αὐτοῦ
εἵπετο· καὶ τόν τοι μυθήσομαι, οἷος ην περ.
γυρὸς ἐν ὤμοισιν, μελανόχροος, οὐλοκάρηνος,
Εὐρυβάτης δ’ὄνομ’ ἔσκε· τίεν δέ μιν ἔξοχον ἄλλων
ὦν ἑτάρων Ὀδυσεύς, ὅτι οἱ φρεσὶν ἄρτια ᾔδη.
ὣς φάτο, τῇ δ’ἔτι μᾶλλον ὑφ’ ἵμερον ὧρσε γόοιο,
σήματ’ ἀναγνούσ τά οἱ ἔμπεδα πέφραδ’ Ὀδυσσεύς.
δ’ἐπεὶ οὖν τάρφθη πολυδακρύτοιο γόοιο.
καὶ τότε μιν μύθοισιν ἀμειβομένη προσέειπε·
νῦν μὲν δή μοι, ξεῖνε, πάρος περ ὼν ἐλεεινός,
ἐν μεγάροισιν ἐμοῖσι φίλος τ’ἔσ αἰδοῖός τε·
αὐτ γὰρ τάδε εἵματ’ ἐγ πόρον, οἷ’ ἀγορεύεις,
πτύξασ’ ἐκ θαλάμου, περόνην τ’ἐπέθηκα φαεινὴν
κείν ἄγαλμ’ ἔμεναι· τὸν δ’οὐχ ὑποδέξομαι αὖτις
οἴκαδε νοστήσαντα φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν.
τῶ ῥα κακ αἴσ κοίλης ἐπ νηὸς Ὀδυσσεὺς
ᾤχετ’ ἐποψόμενος Κακοΐλιον οὐκ ὀνομαστήν.
τὴν δ’ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
γύναι αἰδοίη Λαερτιάδεω Ὀδυσος,
μηκέτι νῦν χρόα καλὸν ἐναίρεο, μηδέ τι θυμὸν
τῆκε, πόσιν γοόωσα. νεμεσσῶμαί γε μὲν οὐδέν·
καὶ γάρ τίς τ’ἀλλοῖον ὀδύρεται ἄνδρ’ ὀλέσασα
κουρίδιον, τῷ τέκνα τέκ φιλότητι μιγεῖσα,
Ὀδυσῆ’, ὅν φασι θεοῖς ἐναλίγκιον εἶναι.
ἀλλ γόου μὲν παῦσαι, ἐμεῖο δὲ σύνθεο μῦθον·
νημερτέως γάρ τοι μυθήσομαι οὐδ’ ἐπικεύσω
ὡς ἤδη Ὀδυσος ἐγ περ νόστου ἄκουσα
ἀγχοῦ, Θεσπρωτῶν ἀνδρῶν ἐν πίονι δήμῳ,
ζωοῦ· αὐτὰρ ἄγει κειμήλια πολλ καὶ ἐσθλ
αἰτίζων ἀν δῆμον. ἀτὰρ ἐρίηρας ἑταίρους
ὤλεσε καὶ νῆα γλαφυρὴν ἐν οἴνοπι πόντῳ,
Θρινακίης ἄπο νήσου ών· ὀδύσαντο γὰρ αὐτ
Ζεύς τε καὶ έλιος· τοῦ γὰρ βόας ἔκταν ἑταῖροι.
οἱ μὲν πάντες ὄλοντο πολυκλύστ ἐν πόντῳ·
τὸν δ’ἄρ’ ἐπ τρόπιος νεὸς ἔκβαλε κῦμ’ ἐπ χέρσου,
Φαιήκων ἐς γαῖαν, οἳ ἀγχίθεοι γεγάασιν,
οἳ δή μιν περ κῆρι θεὸν ὣς τιμήσαντο
καί οἱ πολλ δόσαν πέμπειν τέ μιν ἤθελον αὐτοὶ
οἴκαδ’ ἀπήμαντον. καί κεν πάλαι ἐνθάδ’ Ὀδυσσεὺς
ην· ἀλλ’ ἄρα οἱ τό γε κέρδιον εἴσατο θυμῷ,
χρήματ’ ἀγυρτάζειν πολλὴν ἐπ γαῖαν όντι·
ὣς περ κέρδεα πολλ καταθνητῶν ἀνθρώπων
οἶδ’ Ὀδυσεύς, οὐδ’ ἄν τις ἐρίσσειε βροτὸς ἄλλος.
ὥς μοι Θεσπρωτῶν βασιλεὺς μυθήσατο Φείδων·
ὤμνυε δὲ πρὸς ἔμ’ αὐτόν, ἀποσπένδων ἐν οἴκῳ,
νῆα κατειρύσθαι καὶ ἐπαρτέας ἔμμεν ἑταίρους,
οἳ δή μιν πέμψουσι φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν.
ἀλλ’ ἐμ πρὶν ἀπέπεμψε· τύχησε γὰρ ἐρχομένη νηῦς
ἀνδρῶν Θεσπρωτῶν ἐς Δουλίχιον πολύπυρον.
καί μοι κτήματ’ ἔδειξεν, ὅσα ξυναγείρατ’ Ὀδυσσεύς·
καί νύ κεν ἐς δεκάτην γενεὴν ἕτερόν γ’ἔτι βόσκοι,
ὅσσα οἱ ἐν μεγάροις κειμήλια κεῖτο ἄνακτος.
τὸν δ’ἐς Δωδώνην φάτο βήμεναι, ὄφρα θεοῖο
ἐκ δρυὸς ὑψικόμοιο Διὸς βουλὴν ἐπακούσῃ,
ὅππως νοστήσειε φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν
ἤδη δὴν ἀπεών, ἀμφαδὸν ε κρυφηδόν.
ὣς μὲν οὕτως ἐστ σόος καὶ ἐλεύσεται ἤδη
ἄγχι μάλ’, οὐδ’ ἔτι τῆλε φίλων καὶ πατρίδος αἴης
δηρὸν ἀπεσσεῖται· ἔμπης δέ τοι ὅρκια δώσω.
ἴστω νῦν Ζεὺς πρῶτα, θεῶν ὕπατος καὶ ἄριστος,
ἱστίη τ’Ὀδυσος ἀμύμονος, ἣν ἀφικάνω·
μέν τοι τάδε πάντα τελείεται ὡς ἀγορεύω.
τοῦδ’ αὐτοῦ λυκάβαντος ἐλεύσεται ἐνθάδ’ Ὀδυσσεύς,
τοῦ μὲν φθίνοντος μηνός, τοῦ δ’ἱσταμένοιο.
τὸν δ’αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·
αἲ γὰρ τοῦτο, ξεῖνε, ἔπος τετελεσμένον εἴη·
τῶ κε τάχα γνοίης φιλότητά τε πολλά τε δῶρα
ἐξ ἐμεῦ, ὡς ἄν τίς σε συναντόμενος μακαρίζοι.
ἀλλά μοι ὦδ’ ἀν θυμὸν ΐεται, ὡς ἔσεταί περ·
οὔτ’ Ὀδυσεὺς ἔτι οἶκον ἐλεύσεται, οὔτε σὺ πομπῆς
τεύξ᾽ ἐπεὶ οὐ τοῖοι σημάντορές εἰσ’ ἐν οἴκ
οἷος Ὀδυσσεὺς ἔσκε μετ’ ἀνδράσιν, εἴ ποτ’ ην γε,
ξείνους αἰδοίους ἀποπεμπέμεν ἠδ δέχεσθαι.
ἀλλά μιν, ἀμφίπολοι, ἀπονίψατε, κάτθετε δ’εὐνήν,
δέμνια καὶ χλαίνας καὶ ῥήγεα σιγαλόεντα,
ὥς κ’εὖ θαλπιόων χρυσόθρονον Ἠῶ ἵκηται.
ῶθεν δὲ μάλ’ ἦρι λοέσσαι τε χρῖσαί τε,
ὥς κ’ἔνδον παρ Τηλεμάχ δείπνοιο μέδηται
ἥμενος ἐν μεγάρῳ· τῷ δ’ἄλγιον ὅς κεν ἐκείνων
τοῦτον ἀνιάζ θυμοφθόρος· οὐδέ τι ἔργον
ἐνθάδ’ ἔτι πρήξει, μάλα περ κεχολωμένος αἰνῶς.
πῶς γὰρ ἐμεῦ σύ, ξεῖνε, δαήσεαι εἴ τι γυναικῶν
ἀλλάων περίειμι νόον καὶ ἐπίφρονα μῆτιν,
εἴ κεν ϋσταλέος, κακ εἱμένος ἐν μεγάροισι
δαινύῃ; ἄνθρωποι δὲ μινυνθάδιοι τελέθουσιν.
ὃς μὲν ἀπηνὴς αὐτὸς καὶ ἀπηνέα εἰδῇ,
τῷ δὲ καταρῶνται πάντες βροτοὶ ἄλγε’ ὀπίσσω
ζωῷ, ἀτὰρ τεθνεῶτί γ’ ἐφεψιόωνται ἅπαντες·
ὃς δ’ἂν ἀμύμων αὐτὸς καὶ ἀμύμονα εἰδῇ,
τοῦ μέν τε κλέος εὐρ δι ξεῖνοι φορέουσι
πάντας ἐπ’ ἀνθρώπους, πολλοί τέ μιν ἐσθλὸν ειπον.
τὴν δ’ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
γύναι αἰδοίη Λαερτιάδεω Ὀδυσος,
ἤτοι ἐμοὶ χλαῖναι καὶ ῥήγεα σιγαλόεντα
ἤχθεθ’, ὅτε πρῶτον Κρήτης ὄρεα νιφόεντα
νοσφισάμην ἐπ νηὸς ὼν δολιχηρέτμοιο,
κείω δ’ὡς τὸ πάρος περ ΰπνους νύκτας αυον·
πολλὰς γὰρ δὴ νύκτας εικελί ἐν κοίτ
εσα καί τ’ἀνέμεινα ΰθρονον δῖαν.
οὐδέ τί μοι ποδάνιπτρα ποδῶν ἐπιήρανα θυμ
γίνεται· οὐδ γυν ποδὸς ἅψεται ἡμετέροιο
τάων αἵ τοι δῶμα κάτα δρήστειραι ασιν,
εἰ μή τις γρηῦς ἔστι παλαιή, κέδν’ εἰδυῖα,
τις δὴ τέτληκε τόσα φρεσὶν ὅσσα τ’ἐγώ περ·
τῇ δ’οὐκ ἂν φθονέοιμι ποδῶν ἅψασθαι ἐμεῖο.
τὸν δ’αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·
ξεῖνε φίλ’· οὐ γάρ πώ τις ἀνὴρ πεπνυμένος ὦδε
ξείνων τηλεδαπῶν φιλίων ἐμὸν ἵκετο δῶμα,
ὡς σὺ μάλ’ εὐφραδέως πεπνυμένα πάντ’ ἀγορεύεις·
ἔστι δέ μοι γρηῢς πυκιν φρεσ μήδε’ ἔχουσα
κεῖνον δύστηνον τρέφεν ἠδ’ ἀτίταλλε,
δεξαμένη χείρεσσ’, ὅτε μιν πρῶτον τέκε μήτηρ,
σε πόδας νίψει, ὀλιγηπελέουσά περ ἔμπης.
ἀλλ’ ἄγε νῦν ἀνστᾶσα, περίφρων Εὐρύκλεια,
νίψον σοῖο ἄνακτος ὁμήλικα· καί που Ὀδυσσεὺς
ἤδη τοιόσδ’ ἐστ πόδας τοιόσδε τε χεῖρας·
αἶψα γὰρ ἐν κακότητι βροτοὶ καταγηράσκουσιν.
ὣς ἄρ’ ἔφη, γρηῢς δὲ κατέσχετο χερσ πρόσωπα,
δάκρυα δ’ἔκβαλε θερμά, ἔπος δ’ὀλοφυδνὸν ειπεν·
μοι ἐγ σέο, τέκνον, ἀμήχανος· σε περ Ζεὺς
ἀνθρώπων ἤχθηρε θεουδέα θυμὸν ἔχοντα.
οὐ γάρ πώ τις τόσσα βροτῶν Δι τερπικεραύν
πίονα μηρί’ ἔκη’ οὐδ’ ἐξαίτους ἑκατόμβας,
ὅσσα σὺ τῷ ἐδίδους, ἀρώμενος ἕως ἵκοιο
γῆράς τε λιπαρὸν θρέψαιό τε φαίδιμον υἱόν·
νῦν δέ τοι οἴ πάμπαν ἀφείλετο νόστιμον ἦμαρ.
οὕτω που καὶ κείν ἐφεψιόωντο γυναῖκες
ξείνων τηλεδαπῶν, ὅτε τευ κλυτ δώμαθ’ ἵκοιτο,
ὡς σέθεν αἱ κύνες αἵδε καθεψιόωνται ἅπασαι,
τάων νῦν λώβην τε καὶ αἴσχεα πόλλ’ ἀλεείνων
οὐκ άᾳς νίζειν· ἐμ δ’οὐκ έκουσαν ἄνωγε
κούρη Ἰκαρίοιο, περίφρων Πηνελόπεια.
τῶ σε πόδας νίψω ἅμα τ’αὐτῆς Πηνελοπείης
καὶ σέθεν εἵνεκ’, ἐπεί μοι ὀρώρεται ἔνδοθι θυμὸς
κήδεσιν. ἀλλ’ ἄγε νῦν ξυνίει ἔπος, ὅττι κεν εἴπω·
πολλοὶ δὴ ξεῖνοι ταλαπείριοι ἐνθάδ’ ἵκοντο,
ἀλλ’ οὔ πώ τινά φημι οικότα ὦδε ἰδέσθαι
ὡς σὺ δέμας φωνήν τε πόδας τ’Ὀδυσϊ οικας.
τὴν δ’ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
γρηῦ, οὕτω φασὶν ὅσοι ἴδον ὀφθαλμοῖσιν
ἡμέας ἀμφοτέρους, μάλα εἰκέλω ἀλλήλοιϊν
ἔμμεναι, ὡς σύ περ αὐτ ἐπιφρονέουσ’ ἀγορεύεις.
ὣς ἄρ’ ἔφη, γρηῢς δὲ λέβηθ’ ἕλε παμφανόωντα
τῷ πόδας ἐξαπένιζεν, ὕδωρ δ’ἐνεχεύατο πολλὸν
ψυχρόν, ἔπειτα δὲ θερμὸν ἐπήφυσεν. αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς
ἷζεν ἀπ’ ἐσχαρόφιν, ποτ δὲ σκότον ἐτράπετ’ αἶψα·
αὐτίκα γὰρ κατ θυμὸν ΐσατο, μή λαβοῦσα
οὐλὴν ἀμφράσσαιτο καὶ ἀμφαδ ἔργα γένοιτο.
νίζε δ’ἄρ’ ἆσσον οῦσα ἄναχθ’ ἑόν· αὐτίκα δ’ἔγνω
οὐλήν, τήν ποτέ μιν σῦς ἤλασε λευκ ὀδόντι
Παρνησόνδ’ ἐλθόντα μετ’ Αὐτόλυκόν τε καὶ υἷας,
μητρὸς ῆς πάτερ’ ἐσθλόν, ὃς ἀνθρώπους ἐκέκαστο
κλεπτοσύν θ’ὅρκ τε· θεὸς δέ οἱ αὐτὸς ἔδωκεν
Ἑρμείας· τῷ γὰρ κεχαρισμένα μηρία καῖεν
ἀρνῶν ἠδ’ ἐρίφων· δέ οἱ πρόφρων ἅμ’ ὀπήδει.
Αὐτόλυκος δ’ἐλθὼν Ἰθάκης ἐς πίονα δῆμον
παῖδα νέον γεγαῶτα κιχήσατο θυγατέρος ἧς·
τόν ῥά οἱ Εὐρύκλεια φίλοις ἐπ γούνασι θῆκε
παυομέν δόρποιο, ἔπος τ’ἔφατ’ ἔκ τ’ὀνόμαζεν·
Αὐτόλυκ’, αὐτὸς νῦν ὄνομ’ εὕρεο ὅττι κε θεῖο
παιδὸς παιδ φίλῳ· πολυάρητος δέ τοί ἐστι.
τὴν δ’αὖτ’ Αὐτόλυκος ἀπαμείβετο φώνησέν τε·
γαμβρὸς ἐμὸς θύγατέρ τε, τίθεσθ’ ὄνομ’ ὅττι κεν εἴπω·
πολλοῖσιν γὰρ ἔγωγε ὀδυσσάμενος τόδ’ ἱκάνω,
ἀνδράσιν ἠδ γυναιξὶν ἀν χθόνα βωτιάνειραν·
τῷ δ’Ὀδυσεὺς ὄνομ’ ἔστω ἐπώνυμον· αὐτὰρ ἔγωγε,
ὁππότ’ ἂν ἡβήσας μητρώϊον ἐς μέγα δῶμα
ἔλθ Παρνησόνδ’, ὅθι πού μοι κτήματ’ ασι,
τῶν οἱ ἐγ δώσω καί μιν χαίροντ’ ἀποπέμψω.
τῶν ἕνεκ’ ἦλθ’ Ὀδυσεύς, ἵνα οἱ πόροι ἀγλα δῶρα.
τὸν μὲν ἄρ’ Αὐτόλυκός τε καὶ υἱέες Αὐτολύκοιο
χερσίν τ’ἠσπάζοντο ἔπεσσί τε μειλιχίοισι·
μήτηρ δ’Ἀμφιθέη μητρὸς περιφῦσ’ Ὀδυσϊ
κύσσ’ ἄρα μιν κεφαλήν τε καὶ ἄμφω φάεα καλά.
Αὐτόλυκος δ’υἱοῖσιν ἐκέκλετο κυδαλίμοισι
δεῖπνον ἐφοπλίσσαι· τοὶ δ’ὀτρύνοντος ἄκουσαν,
αὐτίκα δ’εἰσάγαγον βοῦν ἄρσενα πενταέτηρον·
τὸν δέρον ἀμφί θ’ἕπον, καί μιν διέχευαν ἅπαντα,
μίστυλλόν τ’ἄρ’ ἐπισταμένως πεῖράν τ’ὀβελοῖσιν,
ὤπτησάν τε περιφραδέως, ἐρύσαντό τε πάντα.
ὣς τότε μὲν πρόπαν ἦμαρ ἐς έλιον καταδύντα
δαίνυντ’, οὐδέ τι θυμὸς ἐδεύετο δαιτὸς ΐσης·
ἦμος δ’ἠέλιος κατέδυ καὶ ἐπ κνέφας ἦλθε,
δὴ τότε κοιμήσαντο καὶ ὕπνου δῶρον ἕλοντο.
ἦμος δ’ἠριγένεια φάνη ῥοδοδάκτυλος ώς,
βάν ῥ’ἴμεν ἐς θήρην, ἠμὲν κύνες ἠδ καὶ αὐτοὶ
υἱέες Αὐτολύκου· μετ τοῖσι δὲ δῖος Ὀδυσσεὺς
ϊεν· αἰπ δ’ὄρος προσέβαν καταειμένον ὕλ
Παρνησοῦ, τάχα δ’ἵκανον πτύχας ἠνεμοέσσας.
έλιος μὲν ἔπειτα νέον προσέβαλλεν ἀρούρας
ἐξ ἀκαλαρρείταο βαθυρρόου Ὠκεανοῖο,
οἱ δ’ἐς βῆσσαν ἵκανον ἐπακτῆρες· πρὸ δ’ἄρ’ αὐτῶν
ἴχνι’ ἐρευνῶντες κύνες ϊσαν, αὐτὰρ ὄπισθεν
υἱέες Αὐτολύκου· μετ τοῖσι δὲ δῖος Ὀδυσσεὺς
ϊεν ἄγχι κυνῶν, κραδάων δολιχόσκιον ἔγχος.
ἔνθα δ’ἄρ’ ἐν λόχμ πυκιν κατέκειτο μέγας σῦς·
τὴν μὲν ἄρ’ οὔτ’ ἀνέμων διάη μένος ὑγρὸν έντων,
οὔτε μιν έλιος φαέθων ἀκτῖσιν ἔβαλλεν,
οὔτ’ ὄμβρος περάασκε διαμπερές· ὣς ἄρα πυκν
εν, ἀτὰρ φύλλων ἐνέην χύσις ἤλιθα πολλή.
τὸν δ’ἀνδρῶν τε κυνῶν τε περ κτύπος ἦλθε ποδοῖϊν,
ὡς ἐπάγοντες ἐπῇσαν· δ’ἀντίος ἐκ ξυλόχοιο
φρίξας εὖ λοφιήν, πῦρ δ’ὀφθαλμοῖσι δεδορκώς,
στῆ ῥ’αὐτῶν σχεδόθεν· δ’ἄρα πρώτιστος Ὀδυσσεὺς
ἔσσυτ’ ἀνασχόμενος δολιχὸν δόρυ χειρ παχείῃ,
οὐτάμεναι μεμαώς· δέ μιν φθάμενος ἔλασεν σῦς
γουνὸς ὕπερ, πολλὸν δὲ διήφυσε σαρκὸς ὀδόντι
λικριφὶς ΐξας, οὐδ’ ὀστέον ἵκετο φωτός.
τὸν δ’Ὀδυσεὺς οὔτησε τυχὼν κατ δεξιὸν ὧμον,
ἀντικρ δὲ διῆλθε φαεινοῦ δουρὸς ἀκωκή·
κὰδ δ’ἔπεσ’ ἐν κονίῃσι μακών, ἀπ δ’ἔπτατο θυμός.
τὸν μὲν ἄρ’ Αὐτολύκου παῖδες φίλοι ἀμφεπένοντο,
ὠτειλὴν δ’Ὀδυσος ἀμύμονος ἀντιθέοιο
δῆσαν ἐπισταμένως, ἐπαοιδ δ’αἷμα κελαινὸν
ἔσχεθον, αἶψα δ’ἵκοντο φίλου πρὸς δώματα πατρός.
τὸν μὲν ἄρ’ Αὐτόλυκός τε καὶ υἱέες Αὐτολύκοιο
εὖ ησάμενοι ἠδ’ ἀγλα δῶρα πορόντες
καρπαλίμως χαίροντα φίλως χαίροντες ἔπεμπον
εἰς Ἰθάκην. τῷ μέν ῥα πατὴρ καὶ πότνια μήτηρ
χαῖρον νοστήσαντι καὶ ἐξερέεινον ἕκαστα,
οὐλὴν ὅττι πάθοι· δ’ἄρα σφίσιν εὖ κατέλεξεν
ὥς μιν θηρεύοντ’ ἔλασεν σῦς λευκ ὀδόντι,
Παρνησόνδ’ ἐλθόντα σὺν υἱάσιν Αὐτολύκοιο.
τὴν γρηῢς χείρεσσι καταπρηνέσσι λαβοῦσα
γνῶ ῥ’ἐπιμασσαμένη, πόδα δὲ προέηκε φέρεσθαι·
ἐν δὲ λέβητι πέσε κνήμη, κανάχησε δὲ χαλκός,
ἂψ δ’ἑτέρωσ’ ἐκλίθη· τὸ δ’ἐπ χθονὸς ἐξέχυθ’ ὕδωρ.
τὴν δ’ἅμα χάρμα καὶ ἄλγος ἕλε φρένα, τὼ δέ οἱ ὄσσε
δακρυόφιν πλῆσθεν, θαλερ δέ οἱ ἔσχετο φωνή.
ἁψαμένη δὲ γενείου Ὀδυσσα προσέειπεν·
μάλ’ Ὀδυσσεύς ἐσσι, φίλον τέκος· οὐδέ σ’ἔγωγε
πρὶν ἔγνων, πρὶν πάντα ἄνακτ’ ἐμὸν ἀμφαφάασθαι.
καὶ Πηνελόπειαν ἐσέδρακεν ὀφθαλμοῖσι,
πεφραδέειν ἐθέλουσα φίλον πόσιν ἔνδον όντα.
δ’οὔτ’ ἀθρῆσαι δύνατ’ ἀντίη οὔτε νοῆσαι·
τῇ γὰρ Ἀθηναίη νόον ἔτραπεν· αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς
χεῖρ’ ἐπιμασσάμενος φάρυγος λάβε δεξιτερῆφι,
τῇ δ’ἑτέρ ἕθεν ἆσσον ἐρύσσατο φώνησέν τε.
μαῖα, τίη μ’ἐθέλεις ὀλέσαι; σὺ δέ μ’ἔτρεφες αὐτ
τῷ σῷ ἐπ μαζῷ· νῦν δ’ἄλγεα πολλ μογήσας
ἤλυθον εἰκοστ ἔτεϊ ἐς πατρίδα γαῖαν.
ἀλλ’ ἐπεὶ ἐφράσθης καί τοι θεὸς ἔμβαλε θυμῷ,
σίγα, μή τίς τ’ἄλλος ἐν μεγάροισι πύθηται.
ὦδε γὰρ ἐξερέω, καὶ μὴν τετελεσμένον ἔσται·
εἴ χ’ὑπ’ ἐμοί γε θεὸς δαμάσ μνηστῆρας ἀγαυούς,
οὐδ τροφοῦ οὔσης σεῦ ἀφέξομαι, ὁππότ’ ἂν ἄλλας
δμῳὰς ἐν μεγάροισιν ἐμοῖς κτείνωμι γυναῖκας.
τὸν δ’αὖτε προσέειπε περίφρων Εὐρύκλεια·
τέκνον ἐμόν, ποῖόν σε ἔπος φύγεν ἕρκος ὀδόντων.
οἶσθα μὲν οἷον ἐμὸν μένος ἔμπεδον οὐδ’ ἐπιεικτόν,
ἕξω δ’ὡς ὅτε τις στερε λίθος σίδηρος.
ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δ’ἐν φρεσ βάλλεο σῇσιν·
εἴ χ’ὑπό σοι γε θεὸς δαμάσ μνηστῆρας ἀγαυούς,
δὴ τότε τοι καταλέξω ἐν μεγάροισι γυναῖκας,
αἵ τέ σ’ἀτιμάζουσι καὶ αἳ νηλίτιδές εἰσι.
τὴν δ’ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
μαῖα, τίη δὲ σὺ τὰς μυθήσεαι; οὐδέ τί σε χρή.
εὖ νυ καὶ αὐτὸς ἐγ φράσομαι καὶ εἴσομ’ ἑκάστην·
ἀλλ’ ἔχε σιγ μῦθον, ἐπίτρεψον δὲ θεοῖσιν.
ὣς ἄρ’ ἔφη, γρηῢς δὲ διὲκ μεγάροιο βεβήκει
οἰσομένη ποδάνιπτρα· τὰ γὰρ πρότερ’ ἔκχυτο πάντα.
αὐτὰρ ἐπεὶ νίψεν τε καὶ ἤλειψεν λίπ’ ἐλαίῳ,
αὖτις ἄρ’ ἀσσοτέρω πυρὸς ἕλκετο δίφρον Ὀδυσσεὺς
θερσόμενος, οὐλὴν δὲ κατ ῥακέεσσι κάλυψε.
τοῖσι δὲ μύθων ἦρχε περίφρων Πηνελόπεια·
ξεῖνε, τὸ μέν σ’ἔτι τυτθὸν ἐγὼν εἰρήσομαι αὐτή·
καὶ γὰρ δὴ κοίτοιο τάχ’ ἔσσεται ἡδέος ὥρη,
ὅν τινά γ’ὕπνος ἕλ γλυκερός, καὶ κηδόμενόν περ.
αὐτὰρ ἐμοὶ καὶ πένθος ἀμέτρητον πόρε δαίμων·
ἤματα μὲν γὰρ τέρπομ’ ὀδυρομένη, γοόωσα,
ἔς τ’ἐμ ἔργ’ ὁρόωσα καὶ ἀμφιπόλων ἐν οἴκῳ·
αὐτὰρ ἐπὴν νὺξ ἔλθῃ, ἕλῃσί τε κοῖτος ἅπαντας,
κεῖμαι ἐν λέκτρῳ, πυκιναὶ δέ μοι ἀμφ’ ἀδινὸν κῆρ
ὀξεῖαι μελεδῶναι ὀδυρομένην ἐρέθουσιν.
ὡς δ’ὅτε Πανδαρέου κούρη, χλωρηῒς ηδών,
καλὸν είδῃσιν αρος νέον ἱσταμένοιο,
δενδρέων ἐν πετάλοισι καθεζομένη πυκινοῖσιν,
τε θαμ τρωπῶσα χέει πολυηχέα φωνήν,
παῖδ’ ὀλοφυρομένη Ἴτυλον φίλον, ὅν ποτε χαλκ
κτεῖνε δι’ ἀφραδίας, κοῦρον Ζήθοιο ἄνακτος,
ὣς καὶ ἐμοὶ δίχα θυμὸς ὀρώρεται ἔνθα καὶ ἔνθα,
μένω παρ παιδ καὶ ἔμπεδα πάντα φυλάσσω,
κτῆσιν ἐμήν, δμῷάς τε καὶ ὑψερεφὲς μέγα δῶμα,
εὐνήν τ’αἰδομένη πόσιος δήμοιό τε φῆμιν,
ἤδη ἅμ’ ἕπωμαι Ἀχαιῶν ὅς τις ἄριστος
μνᾶται ἐν μεγάροισι, πορὼν ἀπερείσια ἕδνα.
παῖς δ’ἐμὸς ἕως μὲν ην ἔτι νήπιος ἠδ χαλίφρων,
γήμασθ’ οὔ μ’εἴα πόσιος κατ δῶμα λιποῦσαν·
νῦν δ’ὅτε δὴ μέγας ἐστ καὶ ἥβης μέτρον ἱκάνει,
καὶ δή μ’ἀρᾶται πάλιν ἐλθέμεν ἐκ μεγάροιο,
κτήσιος ἀσχαλόων, τήν οἱ κατέδουσιν Ἀχαιοί.
ἀλλ’ ἄγε μοι τὸν ὄνειρον ὑπόκριναι καὶ ἄκουσον.
χῆνές μοι κατ οἶκον είκοσι πυρὸν ἔδουσιν
ἐξ ὕδατος, καί τέ σφιν αίνομαι εἰσορόωσα·
ἐλθὼν δ’ἐξ ὄρεος μέγας αἰετὸς ἀγκυλοχείλης
πᾶσι κατ’ αὐχένας ἦξε καὶ ἔκτανεν· οἱ δ’ἐκέχυντο
ἀθρόοι ἐν μεγάροις, δ’ἐς αἰθέρα δῖαν έρθη.
αὐτὰρ ἐγ κλαῖον καὶ ἐκώκυον ἔν περ ὀνείρῳ,
ἀμφ δέ μ’ἠγερέθοντο ϋπλοκαμῖδες Ἀχαιαί,
οἴκτρ’ ὀλοφυρομένην μοι αἰετὸς ἔκτανε χῆνας.
ἂψ δ’ἐλθὼν κατ’ ἄρ’ ἕζετ’ ἐπ προὔχοντι μελάθρῳ,
φων δὲ βροτέ κατερήτυε φώνησέν τε·
θάρσει, Ἰκαρίου κούρη τηλεκλειτοῖο·
οὐκ ὄναρ, ἀλλ’ ὕπαρ ἐσθλόν, τοι τετελεσμένον ἔσται.
χῆνες μὲν μνηστῆρες, ἐγ δέ τοι αἰετὸς ὄρνις
α πάρος, νῦν αὖτε τεὸς πόσις εἰλήλουθα,
ὃς πᾶσι μνηστῆρσιν εικέα πότμον ἐφήσω.
ὣς ἔφατ’, αὐτὰρ ἐμ μελιηδὴς ὕπνος ἀνῆκε·
παπτήνασα δὲ χῆνας ἐν μεγάροις ἐνόησα
πυρὸν ἐρεπτομένους παρ πύελον, ἧχι πάρος περ.
τὴν δ’ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
γύναι, οὔ πως ἔστιν ὑποκρίνασθαι ὄνειρον
ἄλλ ἀποκλίναντ’, ἐπεὶ ῥά τοι αὐτὸς Ὀδυσσεὺς
πέφραδ’ ὅπως τελέει· μνηστῆρσι δὲ φαίνετ’ ὄλεθρος
πᾶσι μάλ’, οὐδέ κέ τις θάνατον καὶ κῆρας ἀλύξει.
τὸν δ’αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·
ξεῖν’, ἤτοι μὲν ὄνειροι ἀμήχανοι ἀκριτόμυθοι
γίνοντ’, οὐδέ τι πάντα τελείεται ἀνθρώποισι.
δοιαὶ γάρ τε πύλαι ἀμενηνῶν εἰσὶν ὀνείρων·
αἱ μὲν γὰρ κεράεσσι τετεύχαται, αἱ δ’ἐλέφαντι·
τῶν οἳ μέν κ’ἔλθωσι δι πριστοῦ ἐλέφαντος,
οἵ ῥ’ἐλεφαίρονται, ἔπε’ ἀκράαντα φέροντες·
οἱ δὲ δι ξεστῶν κεράων ἔλθωσι θύραζε,
οἵ ῥ’ἔτυμα κραίνουσι, βροτῶν ὅτε κέν τις ἴδηται.
ἀλλ’ ἐμοὶ οὐκ ἐντεῦθεν ΐομαι αἰνὸν ὄνειρον
ἐλθέμεν· κ’ἀσπαστὸν ἐμοὶ καὶ παιδ γένοιτο.
ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δ’ἐν φρεσ βάλλεο σῇσιν·
ἥδε δὴ ὼς εἶσι δυσώνυμος, μ’Ὀδυσος
οἴκου ἀποσχήσει· νῦν γὰρ καταθήσω εθλον,
τοὺς πελέκεας, τοὺς κεῖνος ἐν μεγάροισιν οῖσιν
ἵστασχ’ ἑξείης, δρυόχους ὥς, δώδεκα πάντας·
στὰς δ’ὅ γε πολλὸν ἄνευθε διαρρίπτασκεν ϊστόν.
νῦν δὲ μνηστήρεσσιν εθλον τοῦτον ἐφήσω·
ὃς δέ κε ῥηΐτατ’ ἐντανύσ βιὸν ἐν παλάμῃσι
καὶ διοϊστεύσ πελέκεων δυοκαίδεκα πάντων,
τῷ κεν ἅμ’ ἑσποίμην, νοσφισσαμένη τόδε δῶμα
κουρίδιον, μάλα καλόν, ἐνίπλειον βιότοιο·
τοῦ ποτ μεμνήσεσθαι ΐομαι ἔν περ ὀνείρῳ.
τὴν δ’ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
γύναι αἰδοίη Λαερτιάδεω Ὀδυσος,
μηκέτι νῦν ἀνάβαλλε δόμοις ἔνι τοῦτον εθλον·
πρὶν γάρ τοι πολύμητις ἐλεύσεται ἐνθάδ’ Ὀδυσσεύς,
πρὶν τούτους τόδε τόξον ΰξοον ἀμφαφόωντας
νευρήν τ’ἐντανύσαι διοϊστεῦσαί τε σιδήρου.
τὸν δ’αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·
εἴ κ’ἐθέλοις μοι, ξεῖνε, παρήμενος ἐν μεγάροισι
τέρπειν, οὔ κέ μοι ὕπνος ἐπ βλεφάροισι χυθείη.
ἀλλ’ οὐ γάρ πως ἔστιν ΰπνους ἔμμεναι αἰὲν
ἀνθρώπους· ἐπ γάρ τοι ἑκάστ μοῖραν ἔθηκαν
ἀθάνατοι θνητοῖσιν ἐπ ζείδωρον ἄρουραν.
ἀλλ’ ἤτοι μὲν ἐγὼν ὑπερώϊον εἰσαναβᾶσα
λέξομαι εἰς εὐνήν, μοι στονόεσσα τέτυκται,
αἰεὶ δάκρυσ’ ἐμοῖσι πεφυρμένη, ἐξ οὗ Ὀδυσσεὺς
ᾤχετ’ ἐποψόμενος Κακοΐλιον οὐκ ὀνομαστήν.
ἔνθα κε λεξαίμην· σὺ δὲ λέξεο τῷδ’ ἐν οἴκῳ,
χαμάδις στορέσας τοι κατ δέμνια θέντων.
ὣς εἰποῦσ’ ἀνέβαιν’ ὑπερώϊα σιγαλόεντα,
οὐκ οἴη, ἅμα τῇ γε καὶ ἀμφίπολοι κίον ἄλλαι.
ἐς δ’ὑπερῷ’ ἀναβᾶσα σὺν ἀμφιπόλοισι γυναιξ
κλαῖεν ἔπειτ’ Ὀδυσα, φίλον πόσιν, ὄφρα οἱ ὕπνον
ἡδὺν ἐπ βλεφάροισι βάλε γλαυκῶπις Ἀθήνη.