Audio and text annotations licensed as CC-BY, © 2016 David Chamberlain. Click a line, and/or use up/down arrows. The audio works best in Chrome or Firefox.

Index

ὣς ἔφαθ’, οἱ δ’ἄρα πάντες ἀκὴν ἐγένοντο σιωπῇ,
κηληθμ δ’ἔσχοντο κατ μέγαρα σκιόεντα.
τὸν δ’αὖτ’ Ἀλκίνοος ἀπαμείβετο φώνησέν τε·
Ὀδυσεῦ, ἐπεὶ ἵκευ ἐμὸν ποτ χαλκοβατὲς δῶ,
ὑψερεφές, τῶ σ’οὔ τι παλιμπλαγχθέντα γ’ὀΐω
ἂψ ἀπονοστήσειν, εἰ καὶ μάλα πολλ πέπονθας.
ὑμέων δ’ἀνδρ ἑκάστ ἐφιέμενος τάδε εἴρω,
ὅσσοι ἐν μεγάροισι γερούσιον αἴθοπα οἶνον
αἰεὶ πίνετ’ ἐμοῖσιν, ἀκουάζεσθε δ’ἀοιδοῦ.
εἵματα μὲν δὴ ξείν ϋξέστ ἐν χηλ
κεῖται καὶ χρυσὸς πολυδαίδαλος ἄλλα τε πάντα
δῶρ’, ὅσα Φαιήκων βουληφόροι ἐνθάδ’ ἔνεικαν·
ἀλλ’ ἄγε οἱ δῶμεν τρίποδα μέγαν ἠδ λέβητα
ἀνδρακάς· ἡμεῖς δ’αὖτε ἀγειρόμενοι κατ δῆμον
τισόμεθ’· ἀργαλέον γὰρ ἕνα προικὸς χαρίσασθαι.
ὣς ἔφατ’ Ἀλκίνοος, τοῖσιν δ’ἐπιὴνδανε μῦθος.
οἱ μὲν κακκείοντες ἔβαν οἶκόνδε ἕκαστος,
ἦμος δ’ἠριγένεια φάνη ῥοδοδάκτυλος ώς,
νῆάδ’ ἐπεσσεύοντο, φέρον δ’εὐήνορα χαλκόν.
καὶ τὰ μὲν εὖ κατέθηχ’ ερὸν μένος Ἀλκινόοιο,
αὐτὸς ὼν δι νηὸς ὑπ ζυγά, μή τιν’ ἑταίρων
βλάπτοι ἐλαυνόντων, ὁπότε σπερχοίατ’ ἐρετμοῖς.
οἱ δ’εἰς Ἀλκινόοιο κίον καὶ δαῖτ’ ἀλέγυνον.
τοῖσι δὲ βοῦν έρευσ’ ερὸν μένος Ἀλκινόοιο
Ζην κελαινεφέϊ Κρονίδῃ, ὃς πᾶσιν ἀνάσσει.
μῆρα δὲ κείαντες δαίνυντ’ ἐρικυδέα δαῖτα
τερπόμενοι· μετ δέ σφιν ἐμέλπετο θεῖος οιδός,
Δημόδοκος, λαοῖσι τετιμένος. αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς
πολλ πρὸς έλιον κεφαλὴν τρέπε παμφανόωντα,
δῦναι ἐπειγόμενος· δὴ γὰρ μενέαινε νέεσθαι.
ὡς δ’ὅτ’ ἀνὴρ δόρποιο λιλαίεται, τε πανῆμαρ
νειὸν ἀν’ ἕλκητον βόε οἴνοπε πηκτὸν ἄροτρον·
ἀσπασίως δ’ἄρα τῷ κατέδυ φάος ελίοιο
δόρπον ἐποίχεσθαι, βλάβεται δέ τε γούνατ’ όντι·
ὣς Ὀδυσῆ’ ἀσπαστὸν ἔδυ φάος ελίοιο.
αἶψα δὲ Φαιήκεσσι φιληρέτμοισι μετηύδα,
Ἀλκινό δὲ μάλιστα πιφαυσκόμενος φάτο μῦθον·
Ἀλκίνοε κρεῖον, πάντων ἀριδείκετε λαῶν,
πέμπετέ με σπείσαντες ἀπήμονα, χαίρετε δ’αὐτοί·
ἤδη γὰρ τετέλεσται μοι φίλος ἤθελε θυμός,
πομπ καὶ φίλα δῶρα, τά μοι θεοὶ Οὐρανίωνες
ὄλβια ποιήσειαν· ἀμύμονα δ’οἴκοι ἄκοιτιν
νοστήσας εὕροιμι σὺν ἀρτεμέεσσι φίλοισιν.
ὑμεῖς δ’αὖθι μένοντες ϋφραίνοιτε γυναῖκας
κουριδίας καὶ τέκνα· θεοὶ δ’ἀρετὴν ὀπάσειαν
παντοίην, καὶ μή τι κακὸν μεταδήμιον εἴη.
ὣς ἔφαθ’, οἱ δ’ἄρα πάντες ἐπῄνεον ἠδ’ ἐκέλευον
πεμπέμεναι τὸν ξεῖνον, ἐπεὶ κατ μοῖραν ειπε.
καὶ τότε κήρυκα προσέφη μένος Ἀλκινόοιο·
Ποντόνοε, κρητῆρα κερασσάμενος μέθυ νεῖμον
πᾶσιν ἀν μέγαρον, ὄφρ’ εὐξάμενοι Δι πατρ
τὸν ξεῖνον πέμπωμεν ὴν ἐς πατρίδα γαῖαν.
ὣς φάτο, Ποντόνοος δὲ μελίφρονα οἶνον ἐκίρνα,
νώμησεν δ’ἄρα πᾶσιν ἐπισταδόν· οἱ δὲ θεοῖσιν
ἔσπεισαν μακάρεσσι, τοὶ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσιν,
αὐτόθεν ἐξ ἑδρέων. ἀν δ’ἵστατο δῖος Ὀδυσσεύς,
Ἀρήτ δ’ἐν χειρ τίθει δέπας ἀμφικύπελλον,
καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
χαῖρέ μοι, βασίλεια, διαμπερές, εἰς κε γῆρας
ἔλθ καὶ θάνατος, τά τ’ἐπ’ ἀνθρώποισι πέλονται.
αὐτὰρ ἐγ νέομαι· σὺ δὲ τέρπεο τῷδ’ ἐν οἴκ
παισί τε καὶ λαοῖσι καὶ Ἀλκινό βασιλϊ.
ὣς εἰπὼν ὑπὲρ οὐδὸν ἐβήσατο δῖος Ὀδυσσεύς,
τῷ δ’ἅμα κήρυκα προΐει μένος Ἀλκινόοιο,
ἡγεῖσθαι ἐπ νῆα θοὴν καὶ θῖνα θαλάσσης·
Ἀρήτη δ’ἄρα οἱ δμῳὰς ἅμ’ ἔπεμπε γυναῖκας,
τὴν μὲν φᾶρος ἔχουσαν ϋπλυνὲς ἠδ χιτῶνα,
τὴν δ’ἑτέρην χηλὸν πυκινὴν ἅμ’ ὄπασσε κομίζειν·
δ’ἄλλη σῖτόν τ’ἔφερεν καὶ οἶνον ἐρυθρόν.
αὐτὰρ ἐπεί ῥ’ἐπ νῆα κατήλυθον ἠδ θάλασσαν,
αἶψα τά γ’ἐν νη γλαφυρ πομπες ἀγαυοὶ
δεξάμενοι κατέθεντο, πόσιν καὶ βρῶσιν ἅπασαν·
κὰδ δ’ἄρ’ Ὀδυσσϊ στόρεσαν ῥῆγός τε λίνον τε
νηὸς ἐπ’ ἰκριόφιν γλαφυρῆς, ἵνα νήγρετον εὕδοι,
πρυμνῆς· ἂν δὲ καὶ αὐτὸς ἐβήσετο καὶ κατέλεκτο
σιγῇ· τοὶ δ’ἐκαθῖζον ἐπ κληῗσιν ἕκαστοι
κόσμῳ, πεῖσμα δ’ἔλυσαν ἀπ τρητοῖο λίθοιο.
εὖθ’ οἱ ἀνακλινθέντες ἀνερρίπτουν ἅλα πηδῷ,
καὶ τῷ νήδυμος ὕπνος ἐπ βλεφάροισιν ἔπιπτε,
νήγρετος, ἥδιστος, θανάτ ἄγχιστα οικώς.
δ’,ὥς τ’ἐν πεδί τετράοροι ἄρσενες ἵπποι,
πάντες ἅμ’ ὁρμηθέντες ὑπ πληγῇσιν ἱμάσθλης,
ὑψόσ’ ειρόμενοι ῥίμφα πρήσσουσι κέλευθον,
ὣς ἄρα τῆς πρύμνη μὲν είρετο, κῦμα δ’ὄπισθεν
πορφύρεον μέγα θῦε πολυφλοίσβοιο θαλάσσης.
δὲ μάλ’ ἀσφαλέως θέεν ἔμπεδον· οὐδέ κεν ἴρηξ
κίρκος ὁμαρτήσειεν, ἐλαφρότατος πετεηνῶν.
ὣς ῥίμφα θέουσα θαλάσσης κύματ’ ἔταμνεν,
ἄνδρα φέρουσα θεοῖς ἐναλίγκια μήδε’ ἔχοντα·
ὃς πρὶν μὲν μάλα πολλ πάθ’ ἄλγεα ὃν κατ θυμὸν
ἀνδρῶν τε πτολέμους ἀλεγεινά τε κύματα πείρων,
δὴ τότε γ’ἀτρέμας εὗδε, λελασμένος ὅσσ’ ἐπεπόνθει.
εὖτ’ ἀστὴρ ὑπερέσχε φαάντατος, ὅς τε μάλιστα
ἔρχεται ἀγγέλλων φάος οῦς ἠριγενείης,
τῆμος δὴ νήσ προσεπίλνατο ποντοπόρος νηῦς.
Φόρκυνος δέ τίς ἐστι λιμήν, ἁλίοιο γέροντος,
ἐν δήμ Ἰθάκης· δύο δὲ προβλῆτες ἐν αὐτ
ἀκταὶ ἀπορρῶγες, λιμένος ποτ πεπτηυῖαι,
αἵ τ’ἀνέμων σκεπόωσι δυσαήων μέγα κῦμα
ἔκτοθεν· ἔντοσθεν δέ τ’ἄνευ δεσμοῖο μένουσι
νῆες ΰσσελμοι, ὅτ’ ἂν ὅρμου μέτρον ἵκωνται.
αὐτὰρ ἐπ κρατὸς λιμένος τανύφυλλος ἐλαίη,
ἀγχόθι δ’αὐτῆς ἄντρον ἐπήρατον εροειδές,
ἱρὸν νυμφάων αἱ νηϊάδες καλέονται.
ἐν δὲ κρητῆρές τε καὶ ἀμφιφορες ασι
λάϊνοι· ἔνθα δ’ἔπειτα τιθαιβώσσουσι μέλισσαι.
ἐν δ’ἱστοὶ λίθεοι περιμήκεες, ἔνθα τε νύμφαι
φάρε’ ὑφαίνουσιν ἁλιπόρφυρα, θαῦμα ἰδέσθαι·
ἐν δ’ὕδατ’ ενάοντα. δύω δέ τέ οἱ θύραι εἰσίν,
αἱ μὲν πρὸς Βορέαο καταιβαταὶ ἀνθρώποισιν,
αἱ δ’αὖ πρὸς Νότου εἰσ θεώτεραι· οὐδέ τι κείν
ἄνδρες ἐσέρχονται, ἀλλ’ ἀθανάτων ὁδός ἐστιν.
ἔνθ’ οἵ γ’εἰσέλασαν, πρὶν εἰδότες· μὲν ἔπειτα
ἠπείρ ἐπέκελσεν, ὅσον τ’ἐπ ἥμισυ πάσης,
σπερχομένη· τοῖον γὰρ ἐπείγετο χέρσ’ ἐρετάων·
οἱ δ’ἐκ νηὸς βάντες ϋζύγου ἤπειρόνδε
πρῶτον Ὀδυσσα γλαφυρῆς ἐκ νηὸς ειραν
αὐτ σύν τε λίν καὶ ῥήγεϊ σιγαλόεντι,
κὰδ δ’ἄρ’ ἐπ ψαμάθ ἔθεσαν δεδμημένον ὕπνῳ,
ἐκ δὲ κτήματ’ ειραν, οἱ Φαίηκες ἀγαυοὶ
ὤπασαν οἴκαδ’ όντι δι μεγάθυμον Ἀθήνην.
καὶ τὰ μὲν οὖν παρ πυθμέν’ ἐλαίης ἀθρόα θῆκαν
ἐκτὸς ὁδοῦ, μή πώ τις ὁδιτάων ἀνθρώπων,
πρίν Ὀδυσῆ’ ἔγρεσθαι, ἐπελθὼν δηλήσαιτο·
αὐτοὶ δ’αὖτ’ οἶκόνδε πάλιν κίον. οὐδ’ ἐνοσίχθων
λήθετ’ ἀπειλάων, τὰς ἀντιθέ Ὀδυσϊ
πρῶτον ἐπηπείλησε, Διὸς δ’ἐξείρετο βουλήν·
Ζεῦ πάτερ, οὐκέτ’ ἔγωγε μετ’ ἀθανάτοισι θεοῖσι
τιμήεις ἔσομαι, ὅτε με βροτοὶ οὔ τι τίουσι,
Φαίηκες, τοί πέρ τε ἐμῆς ἔξ εἰσι γενέθλης.
καὶ γὰρ νῦν Ὀδυσα φάμην κακ πολλ παθόντα
οἴκαδ’ ἐλεύσεσθαι· νόστον δέ οἱ οὔ ποτ’ ἀπηύρων
πάγχυ, ἐπεὶ σὺ πρῶτον ὑπέσχεο καὶ κατένευσας.
οἱ δ’εὕδοντ’ ἐν νη θο ἐπ πόντον ἄγοντες
κάτθεσαν εἰν Ἰθάκῃ, ἔδοσαν δέ οἱ ἄσπετα δῶρα,
χαλκόν τε χρυσόν τε ἅλις ἐσθῆτά θ’ὑφαντήν,
πόλλ’, ὅσ’ ἂν οὐδέ ποτε Τροίης ἐξήρατ’ Ὀδυσσεύς,
εἴ περ ἀπήμων ἦλθε, λαχὼν ἀπ ληΐδος αἶσαν.
τὸν δ’ἀπαμειβόμενος προσέφη νεφεληγερέτα Ζεὺς·
πόποι, ἐννοσίγαι’ εὐρυσθενές, οἷον ειπες.
οὔ τί σ’ἀτιμάζουσι θεοί· χαλεπὸν δέ κεν εἴη
πρεσβύτατον καὶ ἄριστον ἀτιμίῃσιν άλλειν.
ἀνδρῶν δ’εἴ πέρ τίς σε βί καὶ κάρτεϊ εἴκων
οὔ τι τίει. σοὶ δ’ἐστ καὶ ἐξοπίσω τίσις αἰεί.
ἔρξον ὅπως ἐθέλεις καί τοι φίλον ἔπλετο θυμῷ.
τὸν δ’ἠμείβετ’ ἔπειτα Ποσειδάων ἐνοσίχθων·
αἶψά κ’ἐγὼν ἔρξαιμι, κελαινεφές, ὡς ἀγορεύεις·
ἀλλ σὸν αἰεὶ θυμὸν ὀπίζομαι ἠδ’ ἀλεείνω.
νῦν αὖ Φαιήκων ἐθέλω περικαλλέα νῆα,
ἐκ πομπῆς ἀνιοῦσαν, ἐν εροειδέϊ πόντ
ῥαῖσαι, ἵν’ ἤδη σχῶνται, ἀπολλήξωσι δὲ πομπῆς
ἀνθρώπων, μέγα δέ σφιν ὄρος πόλει ἀμφικαλύψαι.
τὸν δ’ἀπαμειβόμενος προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς·
πέπον, ὡς μὲν ἐμ θυμ δοκεῖ εἶναι ἄριστα,
ὁππότε κεν δὴ πάντες ἐλαυνομένην προΐδωνται
λαοὶ ἀπ πτόλιος, θεῖναι λίθον ἐγγύθι γαίης
νη θο ἴκελον, ἵνα θαυμάζωσιν ἅπαντες
ἄνθρωποι, μέγα δέ σφιν ὄρος πόλει ἀμφικαλύψαι.
αὐτὰρ ἐπεὶ τό γ’ἄκουσε Ποσειδάων ἐνοσίχθων,
βῆ ῥ’ἴμεν ἐς Σχερίην, ὅθι Φαίηκες γεγάασιν.
ἔνθ’ ἔμεν’· δὲ μάλα σχεδὸν ἤλυθε ποντοπόρος νηῦς
ῥίμφα διωκομένη· τῆς δὲ σχεδὸν ἦλθ’ ἐνοσίχθων,
ὅς μιν λᾶαν ἔθηκε καὶ ἐρρίζωσεν ἔνερθε
χειρ καταπρηνεῖ ἐλάσας· δὲ νόσφι βεβήκει.
οἱ δὲ πρὸς ἀλλήλους ἔπεα πτερόεντ’ ἀγόρευον
Φαίηκες δολιχήρετμοι, ναυσίκλυτοι ἄνδρες.
ὧδε δέ τις εἴπεσκεν ἰδὼν ἐς πλησίον ἄλλον·
μοι, τίς δὴ νῆα θοὴν ἐπέδησ’ ἐν πόντ
οἴκαδ’ ἐλαυνομένην; καὶ δὴ προὐφαίνετο πᾶσα.
ὣς ἄρα τις εἴπεσκε· τὰ δ’οὐκ ἴσαν ὡς ἐτέτυκτο.
τοῖσιν δ’Ἀλκίνοος ἀγορήσατο καὶ μετέειπεν·
πόποι, μάλα δή με παλαίφατα θέσφαθ’ ἱκάνει
πατρὸς ἐμοῦ, ὃς ἔφασκε Ποσειδάων’ ἀγάσασθαι
ἡμῖν, οὕνεκα πομποὶ ἀπήμονές εἰμεν ἁπάντων.
φῆ ποτ Φαιήκων ἀνδρῶν περικαλλέα, νῆα,
ἐκ πομπῆς ἀνιοῦσαν, ἐν εροειδέϊ πόντ
ῥαισέμεναι, μέγα δ’ἧμιν ὄρος πόλει ἀμφικαλύψειν.
ὣς ἀγόρευ’ γέρων· τὰ δὲ δὴ νῦν πάντα τελεῖται.
ἀλλ’ ἄγεθ’, ὡς ἂν ἐγ εἴπω, πειθώμεθα πάντες·
πομπῆς μὲν παύσασθε βροτῶν, ὅτε κέν τις ἵκηται
ἡμέτερον προτ ἄστυ· Ποσειδάωνι δὲ ταύρους
δώδεκα κεκριμένους ερεύσομεν, αἴ κ’ἐλεήσῃ,
μηδ’ ἡμῖν περίμηκες ὄρος πόλει ἀμφικαλύψῃ.
ὣς ἔφαθ’, οἱ δ’ἔδδεισαν, ἑτοιμάσσαντο δὲ ταύρους.
ὣς οἱ μέν ῥ’εὔχοντο Ποσειδάωνι ἄνακτι
δήμου Φαιήκων ἡγήτορες ἠδ μέδοντες,
ἑσταότες περ βωμόν. δ’ἔγρετο δῖος Ὀδυσσεὺς
εὕδων ἐν γαί πατρωΐῃ, οὐδέ μιν ἔγνω,
ἤδη δὴν ἀπεών· περ γὰρ θεὸς έρα χεῦε
Παλλὰς Ἀθηναίη, κούρη Διός, ὄφρα μιν αὐτὸν
ἄγνωστον τεύξειεν ἕκαστά τε μυθήσαιτο,
μή μιν πρὶν ἄλοχος γνοίη ἀστοί τε φίλοι τε,
πρὶν πᾶσαν μνηστῆρας ὑπερβασίην ἀποτῖσαι.
τοὔνεκ’ ἄρ’ ἀλλοιδέα φαινέσκετο πάντα ἄνακτι,
ἀτραπιτοί τε διηνεκέες λιμένες τε πάνορμοι
πέτραι τ’ἠλίβατοι καὶ δένδρεα τηλεθάοντα.
στῆ δ’ἄρ’ ἀναΐξας καί ῥ’εἴσιδε πατρίδα γαῖαν·
ᾤμωξέν τ’ἄρ’ ἔπειτα καὶ πεπλήγετο μηρ
χερσ καταπρηνέσσ’, ὀλοφυρόμενος δὲ προσηύδα·
μοι ἐγώ, τέων αὖτε βροτῶν ἐς γαῖαν ἱκάνω;
ῥ’οἵ γ’ὑβρισταί τε καὶ ἄγριοι οὐδ δίκαιοι,
ε φιλόξεινοι, καί σφιν νόος ἐστ θεουδής;
πῇ δὴ χρήματα πολλ φέρω τάδε; πῇ δὲ καὶ αὐτὸς
πλάγξομαι; αἴθ’ ὄφελον μεῖναι παρ Φαιήκεσσιν
αὐτοῦ· ἐγ δέ κεν ἄλλον ὑπερμενέων βασιλήων
ἐξικόμην, ὅς κέν μ’ἐφίλει καὶ ἔπεμπε νέεσθαι.
νῦν δ’οὔτ’ ἄρ πῃ θέσθαι ἐπίσταμαι, οὐδ μὲν αὐτοῦ
καλλείψω, μή πώς μοι ἕλωρ ἄλλοισι γένηται.
πόποι, οὐκ ἄρα πάντα νοήμονες οὐδ δίκαιοι
ἦσαν Φαιήκων ἡγήτορες ἠδ μέδοντες,
οἵ μ’εἰς ἄλλην γαῖαν ἀπήγαγον, τέ μ’ἔφαντο
ἄξειν εἰς Ἰθάκην εὐδείελον, οὐδ’ ἐτέλεσσαν.
Ζεὺς σφέας τίσαιτο ἱκετήσιος, ὅς τε καὶ ἄλλους
ἀνθρώπους ἐφορ καὶ τίνυται ὅς τις ἁμάρτῃ.
ἀλλ’ ἄγε δὴ τὰ χρήματ’ ἀριθμήσω καὶ ἴδωμαι,
μή τί μοι οἴχονται κοίλης ἐπ νηὸς ἄγοντες.
ὣς εἰπὼν τρίποδας περικαλλέας ἠδ λέβητας
ἠρίθμει καὶ χρυσὸν ὑφαντά τε εἵματα καλά.
τῶν μὲν ἄρ’ οὔ τι πόθει· δ’ὀδύρετο πατρίδα γαῖαν
ἑρπύζων παρ θῖνα πολυφλοίσβοιο θαλάσσης,
πόλλ’ ὀλοφυρόμενος. σχεδόθεν δέ οἱ ἦλθεν Ἀθήνη,
ἀνδρ δέμας ϊκυῖα νέῳ, ἐπιβώτορι μήλων,
παναπάλῳ, οἷοί τε ἀνάκτων παῖδες ασι,
δίπτυχον ἀμφ’ ὤμοισιν ἔχουσ’ εὐεργέα λώπην·
ποσσ δ’ὑπ λιπαροῖσι πέδιλ’ ἔχε, χερσ δ’ἄκοντα.
τὴν δ’Ὀδυσεὺς γήθησεν ἰδὼν καὶ ἐναντίος ἦλθε,
καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
φίλ’, ἐπεί σε πρῶτα κιχάνω τῷδ’ ἐν χώρῳ,
χαῖρέ τε καὶ μή μοί τι κακ νό ἀντιβολήσαις,
ἀλλ σάω μὲν ταῦτα, σάω δ’ἐμέ· σοὶ γὰρ ἔγωγε
εὔχομαι ὥς τε θε καί σευ φίλα γούναθ’ ἱκάνω.
καί μοι τοῦτ’ ἀγόρευσον ἐτήτυμον, ὄφρ’ εἰδῶ·
τίς γῆ, τίς δῆμος, τίνες ἀνέρες ἐγγεγάασιν;
πού τις νήσων εὐδείελος, έ τις ἀκτ
κεῖθ’ ἁλ κεκλιμένη ἐριβώλακος ἠπείροιο;
τὸν δ’αὖτε προσέειπε θε γλαυκῶπις Ἀθήνη·
νήπιός εἰς, ξεῖν’, τηλόθεν εἰλήλουθας,
εἰ δὴ τήνδε τε γαῖαν ἀνείρεαι. οὐδέ τι λίην
οὕτω νώνυμός ἐστιν· ἴσασι δέ μιν μάλα πολλοί,
ἠμὲν ὅσοι ναίουσι πρὸς τ’ἠέλιόν τε,
ἠδ’ ὅσσοι μετόπισθε ποτ ζόφον ερόεντα.
ἤτοι μὲν τρηχεῖα καὶ οὐχ ἱππήλατός ἐστιν,
οὐδ λίην λυπρή, ἀτὰρ οὐδ’ εὐρεῖα τέτυκται.
ἐν μὲν γάρ οἱ σῖτος ἀθέσφατος, ἐν δέ τε οἶνος
γίνεται· αἰεὶ δ’ὄμβρος ἔχει τεθαλυῖά τ’ἐέρση·
αἰγίβοτος δ’ἀγαθ καὶ βούβοτος· ἔστι μὲν ὕλη
παντοίη, ἐν δ’ἀρδμοὶ ἐπηετανοὶ παρέασι.
τῶ τοι, ξεῖν’, Ἰθάκης γε καὶ ἐς Τροίην ὄνομ’ ἵκει,
τήν περ τηλοῦ φασὶν Ἀχαιΐδος ἔμμεναι αἴης.
ὣς φάτο, γήθησεν δὲ πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς,
χαίρων γαί πατρωΐῃ, ὥς οἱ ειπε
Παλλὰς Ἀθηναίη, κούρη Διὸς, αἰγιόχοιο·
καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
οὐδ’ γ’ἀληθέα εἶπε, πάλιν δ’ὅ γε λάζετο μῦθον,
αἰεὶ ἐν στήθεσσι νόον πολυκερδέα νωμῶν·
πυνθανόμην Ἰθάκης γε καὶ ἐν Κρήτ εὐρείῃ,
τηλοῦ ὑπὲρ πόντου· νῦν δ’εἰλήλουθα καὶ αὐτὸς
χρήμασι σὺν τοίσδεσσι· λιπὼν δ’ἔτι παισ τοσαῦτα
φεύγω, ἐπεὶ φίλον υἷα κατέκτανον Ἰδομενος,
Ὀρσίλοχον πόδας ὠκύν, ὃς ἐν Κρήτ εὐρεί
ἀνέρας ἀλφηστὰς νίκα ταχέεσσι πόδεσσιν,
οὕνεκά με στερέσαι τῆς ληΐδος ἤθελε πάσης
Τρωϊάδος, τῆς εἵνεκ’ ἐγ πάθον ἄλγεα θυμῷ,
ἀνδρῶν τε πτολέμους ἀλεγεινά τε κύματα πείρων,
οὕνεκ’ ἄρ’ οὐχ πατρ χαριζόμενος θεράπευον
δήμ ἔνι Τρώων, ἀλλ’ ἄλλων ἦρχον ἑταίρων.
τὸν μὲν ἐγ κατιόντα βάλον χαλκήρεϊ δουρ
ἀγρόθεν, ἐγγὺς ὁδοῖο λοχησάμενος σὺν ἑταίρῳ·
νὺξ δὲ μάλα δνοφερ κάτεχ’ οὐρανόν, οὐδέ τις ἡμέας
ἀνθρώπων ἐνόησε, λάθον δέ θυμὸν ἀπούρας.
αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ τόν γε κατέκτανον ὀξέϊ χαλκῷ,
αὐτίκ’ ἐγὼν ἐπ νῆα κιὼν Φοίνικας ἀγαυοὺς
ἐλλισάμην, καί σφιν μενοεικέα ληΐδα δῶκα·
τούς μ’ἐκέλευσα Πύλονδε καταστῆσαι καὶ ἐφέσσαι
εἰς Ἤλιδα δῖαν, ὅθι κρατέουσιν Ἐπειοί.
ἀλλ’ ἤτοι σφέας κεῖθεν ἀπώσατο ἲς ἀνέμοιο
πόλλ’ εκαζομένους, οὐδ’ ἤθελον ἐξαπατῆσαι.
κεῖθεν δὲ πλαγχθέντες ἱκάνομεν ἐνθάδε νυκτός.
σπουδ δ’ἐς λιμένα προερέσσαμεν, οὐδέ τις ἡμῖν
δόρπου μνῆστις ην, μάλα περ χατέουσιν ἑλέσθαι,
ἀλλ’ αὔτως ἀποβάντες ἐκείμεθα νηὸς ἅπαντες.
ἔνθ’ ἐμ μὲν γλυκὺς ὕπνος ἐπέλλαβε κεκμηῶτα,
οἱ δὲ χρήματ’ ἐμ γλαφυρῆς ἐκ νηὸς ἑλόντες
κάτθεσαν, ἔνθα περ αὐτὸς ἐπ ψαμάθοισιν ἐκείμην.
οἱ δ’ἐς Σιδονίην εὖ ναιομένην ἀναβάντες
ᾤχοντ’· αὐτὰρ ἐγ λιπόμην ἀκαχήμενος ἦτορ.
ὣς φάτο, μείδησεν δὲ θε γλαυκῶπις Ἀθήνη,
χειρί τέ μιν κατέρεξε· δέμας δ’ἤϊκτο γυναικ
καλ τε μεγάλ τε καὶ ἀγλα ἔργ’ εἰδυίῃ·
καί μιν φωνήσασ’ ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
κερδαλέος κ’εἴη καὶ ἐπίκλοπος ὅς σε παρέλθοι
ἐν πάντεσσι δόλοισι, καὶ εἰ θεὸς ἀντιάσειε.
σχέτλιε, ποικιλομῆτα, δόλων ἆτ’, οὐκ ἄρ’ ἔμελλες,
οὐδ’ ἐν σῇ περ ὼν γαίῃ, λήξειν ἀπατάων
μύθων τε κλοπίων, οἵ τοι πεδόθεν φίλοι εἰσίν.
ἀλλ’ ἄγε, μηκέτι ταῦτα λεγώμεθα, εἰδότες ἄμφω
κέρδε’, ἐπεὶ σὺ μέν ἐσσι βροτῶν ὄχ’ ἄριστος ἁπάντων
βουλ καὶ μύθοισιν, ἐγ δ’ἐν πᾶσι θεοῖσι
μήτι τε κλέομαι καὶ κέρδεσιν· οὐδ σύ γ’ἔγνως
Παλλάδ’ Ἀθηναίην, κούρην Διός, τέ τοι αἰεὶ
ἐν πάντεσσι πόνοισι παρίσταμαι ἠδ φυλάσσω,
καὶ δέ σε Φαιήκεσσι φίλον πάντεσσιν ἔθηκα,
νῦν αὖ δεῦρ’ ἱκόμην, ἵνα τοι σὺν μῆτιν ὑφήνω
χρήματά τε κρύψω, ὅσα τοι Φαίηκες ἀγαυοὶ
ὤπασαν οἴκαδ’ όντι ἐμ βουλ τε νό τε,
εἴπω θ’ὅσσα τοι αἶσα δόμοις ἔνι ποιητοῖσι
κήδε’ ἀνασχέσθαι· σὺ δὲ τετλάμεναι καὶ ἀνάγκῃ,
μηδέ τῳ ἐκφάσθαι μήτ’ ἀνδρῶν μήτε γυναικῶν,
πάντων, οὕνεκ’ ἄρ’ ἦλθες ἀλώμενος, ἀλλ σιωπ
πάσχειν ἄλγεα πολλά, βίας ὑποδέγμενος ἀνδρῶν.
τὴν δ’ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
ἀργαλέον σε, θεά, γνῶναι βροτ ἀντιάσαντι,
καὶ μάλ’ ἐπισταμένῳ· σὲ γὰρ αὐτὴν παντ ΐσκεις.
τοῦτο δ’ἐγὼν εὖ οἶδ’, ὅτι μοι πάρος ἠπίη ἦσθα,
ος ἐν Τροί πολεμίζομεν υἷες Ἀχαιῶν.
αὐτὰρ ἐπεὶ Πριάμοιο πόλιν διεπέρσαμεν αἰπήν,
βῆμεν δ’ἐν νήεσσι, θεὸς δ’ἐκέδασσεν Ἀχαιούς,
οὔ σ’ἔτ’ ἔπειτα ἴδον, κούρη Διός, οὐδ’ ἐνόησα
νηὸς ἐμῆς ἐπιβᾶσαν, ὅπως τί μοι ἄλγος ἀλάλκοις.
ἀλλ’ αἰεὶ φρεσὶν ᾗσιν ἔχων δεδαϊγμένον ἦτορ
ἠλώμην, εἵως με θεοὶ κακότητος ἔλυσαν·
πρίν γ’ὅτε Φαιήκων ἀνδρῶν ἐν πίονι δήμ
θάρσυνάς τ’ἐπέεσσι καὶ ἐς πόλιν ἤγαγες αὐτή.
νῦν δέ σε πρὸς πατρὸς γουνάζομαι οὐ γὰρ ΐω
ἥκειν εἰς Ἰθάκην εὐδείελον, ἀλλά τιν’ ἄλλην
γαῖαν ἀναστρέφομαι· σὲ δὲ κερτομέουσαν ΐω
ταῦτ’ ἀγορευέμεναι, ἵν’ ἐμὰς φρένας ἠπεροπεύσῃς
εἰπέ μοι εἰ ἐτεόν γε φίλην ἐς πατρίδ’ ἱκάνω.
τὸν δ’ἠμείβετ’ ἔπειτα θε γλαυκῶπις Ἀθήνη·
αἰεί τοι τοιοῦτον ἐν στήθεσσι νόημα·
τῶ σε καὶ οὐ δύναμαι προλιπεῖν δύστηνον όντα,
οὕνεκ’ ἐπητής ἐσσι καὶ ἀγχίνοος καὶ ἐχέφρων.
ἀσπασίως γάρ κ’ἄλλος ἀνὴρ ἀλαλήμενος ἐλθὼν
ετ’ ἐν μεγάροις ἰδέειν παῖδάς τ’ἄλοχόν τε·
σοὶ δ’οὔ πω φίλον ἐστ δαήμεναι οὐδ πυθέσθαι,
πρίν γ’ἔτι σῆς ἀλόχου πειρήσεαι, τέ τοι αὔτως
ἧσται ἐν μεγάροισιν, ϊζυραὶ δέ οἱ αἰεὶ
φθίνουσιν νύκτες τε καὶ ἤματα δάκρυ χεούσῃ.
αὐτὰρ ἐγ τὸ μὲν οὔ ποτ’ ἀπίστεον, ἀλλ’ ἐν θυμ
ᾔδε’, νοστήσεις ὀλέσας ἄπο πάντας ἑταίρους·
ἀλλά τοι οὐκ ἐθέλησα Ποσειδάωνι μάχεσθαι
πατροκασιγνήτῳ, ὅς τοι κότον ἔνθετο θυμῷ,
χωόμενος ὅτι οἱ υἱὸν φίλον ἐξαλάωσας.
ἀλλ’ ἄγε τοι δείξω Ἰθάκης ἕδος, ὄφρα πεποίθῃς.
Φόρκυνος μὲν ὅδ’ ἐστ λιμήν, ἁλίοιο γέροντος,
ἥδε δ’ἐπ κρατὸς λιμένος τανύφυλλος ἐλαίη·
ἀγχόθι δ’αὐτῆς ἄντρον ἐπήρατον εροειδές,
ἱρὸν νυμφάων, αἳ νηϊάδες καλέονται·
τοῦτο δέ τοι σπέος εὐρ κατηρεφές, ἔνθα σὺ πολλὰς
ἔρδεσκες νύμφῃσι τεληέσσας ἑκατόμβας·
τοῦτο δὲ Νήριτόν ἐστιν ὄρος καταειμένον ὕλῃ.
ὣς εἰποῦσα θε σκέδασ’ έρα, εἴσατο δὲ χθών·
γήθησέν τ’ἄρ’ ἔπειτα πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς,
χαίρων γαίῃ, κύσε δὲ ζείδωρον ἄρουραν.
αὐτίκα δὲ νύμφῃς ἠρήσατο, χεῖρας ἀνασχών·
νύμφαι νηϊάδες, κοῦραι Διός, οὔ ποτ’ ἔγωγε
ὄψεσθ’ ὔμμ’ ἐφάμην· νῦν δ’εὐχωλῇς ἀγανῇσι
χαίρετ’· ἀτὰρ καὶ δῶρα διδώσομεν, ὡς τὸ πάρος περ,
αἴ κεν πρόφρων με Διὸς θυγάτηρ ἀγελείη
αὐτόν τε ζώειν καί μοι φίλον υἱὸν έξῃ.
τὸν δ’αὖτε προσέειπε θε γλαυκῶπις Ἀθήνη·
θάρσει, μή τοι ταῦτα μετ φρεσ σῇσι μελόντων.
ἀλλ χρήματα μὲν μυχ ἄντρου θεσπεσίοιο
θείομεν αὐτίκα νῦν, ἵνα περ τάδε τοι σόα μίμνῃ·
αὐτοὶ δὲ φραζώμεθ’ ὅπως ὄχ’ ἄριστα γένηται.
ὣς εἰποῦσα θε δῦνε σπέος εροειδές,
μαιομένη κευθμῶνας ἀν σπέος· αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς
ἆσσον πάντ’ ἐφόρει, χρυσὸν καὶ ἀτειρέα χαλκὸν
εἵματά τ’εὐποίητα, τά οἱ Φαίηκες ἔδωκαν.
καὶ τὰ μὲν εὖ κατέθηκε, λίθον δ’ἐπέθηκε θύρῃσι
Παλλὰς Ἀθηναίη, κούρη Διὸς αἰγιόχοιο.
τὼ δὲ καθεζομένω ερῆς παρ πυθμέν’ ἐλαίης
φραζέσθην μνηστῆρσιν ὑπερφιάλοισιν ὄλεθρον.
τοῖσι δὲ μύθων ἦρχε θε γλαυκῶπις Ἀθήνη·
διογενὲς Λαερτιάδη, πολυμήχαν’ Ὀδυσσεῦ,
φράζευ ὅπως μνηστῆρσιν ἀναιδέσι χεῖρας ἐφήσεις,
οἳ δή τοι τρίετες μέγαρον κάτα κοιρανέουσι,
μνώμενοι ἀντιθέην ἄλοχον καὶ ἕδνα διδόντες·
δὲ σὸν αἰεὶ νόστον ὀδυρομένη κατ θυμὸν
πάντας μέν ῥ’ἔλπει καὶ ὑπίσχεται ἀνδρ ἑκάστῳ,
ἀγγελίας προϊεῖσα, νόος δέ οἱ ἄλλα μενοινᾷ.
τὴν δ’ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
πόποι, μάλα δὴ Ἀγαμέμνονος Ἀτρεΐδαο
φθίσεσθαι κακὸν οἶτον ἐν μεγάροισιν ἔμελλον,
εἰ μή μοι σὺ ἕκαστα, θεά, κατ μοῖραν ειπες.
ἀλλ’ ἄγε μῆτιν ὕφηνον, ὅπως ἀποτίσομαι αὐτούς·
πὰρ δέ μοι αὐτ στῆθι, μένος πολυθαρσὲς ἐνεῖσα,
οἷον ὅτε Τροίης λύομεν λιπαρ κρήδεμνα.
αἴ κέ μοι ὣς μεμαυῖα παρασταίης, γλαυκῶπι,
καί κε τριηκοσίοισιν ἐγὼν ἄνδρεσσι μαχοίμην
σὺν σοί, πότνα θεά, ὅτε μοι πρόφρασσ’ ἐπαρήγοις.
τὸν δ’ἠμείβετ’ ἔπειτα θε γλαυκῶπις Ἀθήνη·
καὶ λίην τοι ἔγωγε παρέσσομαι, οὐδέ με λήσεις,
ὁππότε κεν δὴ ταῦτα πενώμεθα· καί τιν’ ΐω
αἵματί τ’ἐγκεφάλ τε παλαξέμεν ἄσπετον οὖδας
ἀνδρῶν μνηστήρων, οἵ τοι βίοτον κατέδουσιν.
ἀλλ’ ἄγε σ’ἄγνωστον τεύξω πάντεσσι βροτοῖσι·
κάρψω μὲν χρόα καλὸν ἐν γναμπτοῖσι μέλεσσι,
ξανθὰς δ’ἐκ κεφαλῆς ὀλέσω τρίχας, ἀμφ δὲ λαῖφος
ἕσσω κεν στυγέῃσιν ἰδὼν ἄνθρωπος ἔχοντα,
κνυζώσω δέ τοι ὄσσε πάρος περικαλλέ’ όντε,
ὡς ἂν εικέλιος πᾶσι μνηστῆρσι φανήῃς
σῇ τ’ἀλόχ καὶ παιδί, τὸν ἐν μεγάροισιν ἔλειπες.
αὐτὸς δὲ πρώτιστα συβώτην εἰσαφικέσθαι,
ὅς τοι ῶν ἐπίουρος, ὁμῶς δέ τοι ἤπια οἶδε,
παῖδά τε σὸν φιλέει καὶ ἐχέφρονα Πηνελόπειαν.
δήεις τόν γε σύεσσι παρήμενον· αἱ δὲ νέμονται
πὰρ Κόρακος πέτρ ἐπί τε κρήν Ἀρεθούσῃ,
ἔσθουσαι βάλανον μενοεικέα καὶ μέλαν ὕδωρ
πίνουσαι, τά θ’ὕεσσι τρέφει τεθαλυῖαν ἀλοιφήν.
ἔνθα μένειν καὶ πάντα παρήμενος ἐξερέεσθαι,
ὄφρ’ ἂν ἐγὼν ἔλθω Σπάρτην ἐς καλλιγύναικα
Τηλέμαχον καλέουσα, τεὸν φίλον υἱόν, Ὀδυσσεῦ·
ὅς τοι ἐς εὐρύχορον Λακεδαίμονα πὰρ Μενέλαον
ᾤχετο πευσόμενος μετ σὸν κλέος, εἴ που ἔτ’ εἴης.
τὴν δ’ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
τίπτε τ’ἄρ’ οὔ οἱ ειπες, ἐν φρεσ πάντα ἰδυῖα;
ἵνα που καὶ κεῖνος ἀλώμενος ἄλγεα πάσχ
πόντον ἐπ’ ἀτρύγετον· βίοτον δέ οἱ ἄλλοι ἔδουσι;
τὸν δ’ἠμείβετ’ ἔπειτα θε γλαυκῶπις Ἀθήνη·
μὴ δή τοι κεῖνός γε λίην ἐνθύμιος ἔστω.
αὐτή μιν πόμπευον, ἵνα κλέος ἐσθλὸν ἄροιτο
κεῖσ’ ἐλθών· ἀτὰρ οὔ τιν’ ἔχει πόνον, ἀλλ ἕκηλος
ἧσται ἐν Ἀτρεΐδαο δόμοις, παρ δ’ἄσπετα κεῖται.
μέν μιν λοχόωσι νέοι σὺν νη μελαίνῃ,
έμενοι κτεῖναι, πρὶν πατρίδα γαῖαν ἱκέσθαι·
ἀλλ τά γ’οὐκ ΐω, πρὶν καί τινα γαῖα καθέξει
ἀνδρῶν μνηστήρων, οἵ τοι βίοτον κατέδουσιν.
ὣς ἄρα μιν φαμένη ῥάβδ ἐπεμάσσατ’ Ἀθήνη.
κάρψε μέν οἱ χρόα καλὸν ἐν γναμπτοῖσι μέλεσσι,
ξανθὰς δ’ἐκ κεφαλῆς ὄλεσε τρίχας, ἀμφ δὲ δέρμα
πάντεσσι μελέεσσι παλαιοῦ θῆκε γέροντος,
κνύζωσεν δέ οἱ ὄσσε πάρος περικαλλέ’ όντε·
ἀμφ δέ μιν ῥάκος ἄλλο κακὸν βάλεν ἠδ χιτῶνα,
ῥωγαλέα ῥυπόωντα, κακ μεμορυγμένα καπνῷ·
ἀμφ δέ μιν μέγα δέρμα ταχείης ἕσσ’ ἐλάφοιο,
ψιλόν· δῶκε δέ οἱ σκῆπτρον καὶ εικέα πήρην,
πυκν ῥωγαλέην· ἐν δὲ στρόφος εν ορτήρ.
τώ γ’ὣς βουλεύσαντε διέτμαγεν. μὲν ἔπειτα
ἐς Λακεδαίμονα δῖαν ἔβη μετ παῖδ’ Ὀδυσος.